“Người hướng dẫn Phòng Thực hành Âm nhạc” có 6 năng lực cốt lõi

 

CV 5069/BGDDT de nghi tao dieu kien de hoc sinh thuc hanh am nhac, nhu vay “Thuc hanh am nhac “ can nguoi huong dan khong?

Có — nhưng cần hiểu rất rõ “người hướng dẫn” ở đây không đồng nghĩa với “người dạy thêm giờ Âm nhạc”.

Theo tôi, đây chính là điểm then chốt để xây dựng mô hình Phòng Thực hành Âm nhạc theo tinh thần Công văn 5069.

1. “Tự thực hành” không có nghĩa là “tự học một mình”

Một học sinh mới cầm đàn, mới tập guitar, keyboard, trống… thường chưa biết cách luyện tập đúng:

• ngồi/tư thế thế nào;
• bắt đầu từ đâu;
• luyện bài như thế nào;
• chia nhỏ kỹ năng ra sao;
• làm sao biết mình sai;
• sửa lỗi thế nào;
• luyện bao lâu;
• khi nào chuyển sang mức khó hơn.

Nếu không có hướng dẫn ban đầu, rất dễ xảy ra:

Học sinh thích → thử → chơi sai → không tiến bộ → chán → bỏ.

Vì vậy, người hướng dẫn rất cần thiết để biến “có cơ hội thực hành” thành “thực hành có hiệu quả”.

⸻

2. Nhưng người hướng dẫn không cần “đứng cạnh dạy” suốt thời gian

Đây mới là điểm đổi mới.

Có thể hình dung:

TRUYỀN THỐNG

Giáo viên → dạy → học sinh làm theo

Trong khi mô hình 5069 có thể là:

HƯỚNG DẪN BAN ĐẦU → TỰ THỰC HÀNH → PHẢN HỒI → TỰ SỬA → TỰ LUYỆN → GIÁO VIÊN HỖ TRỢ KHI CẦN

Tức là:

Người hướng dẫn không làm thay quá trình thực hành của học sinh; người hướng dẫn giúp học sinh có khả năng tự thực hành.

Đây chính là khác biệt rất lớn giữa “dạy Âm nhạc” và “hướng dẫn thực hành Âm nhạc”.

⸻

3. Tôi đề xuất mô hình “3 lớp hướng dẫn”

LỚP 1 — GIÁO VIÊN/COACH

Đảm nhiệm những việc con người làm tốt nhất:

Định hướng → làm mẫu → sửa kỹ thuật → động viên → giải quyết khó khăn.

Đặc biệt cần thiết ở giai đoạn đầu.

LỚP 2 — BẠN HỌC/NHÓM NHẠC

Học sinh có thể:

chơi cùng → quan sát nhau → hỗ trợ nhau → hòa tấu → biểu diễn.

Điều này rất phù hợp với tâm lý lứa tuổi vì âm nhạc có tính xã hội rất cao.

LỚP 3 — CÔNG NGHỆ

Công nghệ có thể trở thành một “người hướng dẫn ảo”:

Video → làm mẫu → bài tập → học sinh thực hành → nhận phản hồi → sửa → luyện lại.

Ví dụ với BEE:

Phím sáng → học sinh chơi → hệ thống nhận MIDI → phát hiện sai nốt/sai nhịp → phản hồi → học sinh chơi lại.

Như vậy, giáo viên không cần phải đứng cạnh từng học sinh suốt 30 phút.

⸻

4. Có thể chia quá trình thành 5 mức

Mức	Ai hướng dẫn?	Học sinh làm gì?
1. Làm mẫu	Giáo viên/video	Quan sát, nghe
2. Làm cùng	Giáo viên/bạn	Thực hành cùng
3. Có gợi ý	Giáo viên/công nghệ	Tự thực hiện
4. Tự luyện	Công nghệ + học liệu	Tự luyện tập
5. Tự phát triển	Giáo viên chỉ hỗ trợ khi cần	Tự đặt mục tiêu

Đây là một quá trình rất đẹp:

ĐƯỢC HƯỚNG DẪN

→ TỰ THỰC HÀNH

→ TỰ LUYỆN

→ TỰ ĐÁNH GIÁ

→ TỰ PHÁT TRIỂN.

⸻

5. Vì vậy, “Phòng Thực hành Âm nhạc” nên có người phụ trách

Nhưng tôi không nhất thiết gọi họ là “giáo viên dạy Âm nhạc”.

Có thể nghiên cứu khái niệm:

NGƯỜI HƯỚNG DẪN THỰC HÀNH ÂM NHẠC

hoặc

MUSIC COACH

Vai trò của họ là:

không dạy thêm tiết học → mà tổ chức và hỗ trợ quá trình thực hành.

Họ có thể phụ trách:

• hướng dẫn học sinh sử dụng nhạc cụ;
• giúp lựa chọn bài phù hợp;
• hướng dẫn phương pháp luyện tập;
• quan sát tiến bộ;
• sửa những lỗi quan trọng;
• tổ chức nhóm/hòa tấu;
• tổ chức biểu diễn;
• hỗ trợ học sinh khi gặp khó khăn.

⸻

6. Và đây chính là “điểm mở” rất hay cho BEE MUSIC

BEE MUSIC không nên chỉ bán một bộ đàn.

Mà có thể đề xuất một hệ thống:

**NHẠC CỤ

• PHÒNG THỰC HÀNH
• HỌC LIỆU SỐ
• APP
• PHƯƠNG PHÁP TỰ HỌC CÓ HƯỚNG DẪN
• MUSIC COACH
• HỆ THỐNG PHẢN HỒI

    = MÔ HÌNH THỰC HÀNH ÂM NHẠC**

Khi đó, BEE MUSIC không còn đơn thuần là nhà cung cấp thiết bị âm nhạc.

Mà trở thành nhà cung cấp giải pháp giáo dục thực hành âm nhạc.

Và tôi nghĩ có một câu rất mạnh để đưa vào “Thư ngỏ” với Sở:

“Muốn học sinh tự thực hành âm nhạc, trước hết phải dạy học sinh biết cách tự thực hành.”

Sau đó:

“Vì vậy, Phòng Thực hành Âm nhạc cần có sự kết hợp giữa người hướng dẫn, học liệu, công nghệ phản hồi và môi trường thực hành; trong đó giáo viên không làm thay học sinh mà từng bước chuyển giao năng lực tự học và tự luyện cho học sinh.”

Đây có thể chính là cơ sở khoa học–sư phạm quan trọng nhất để BEE MUSIC bảo vệ mô hình “Phòng Thực hành Âm nhạc” trước Sở GD&ĐT.

Nhu vay, can trang bi cho cac nguoi huong dan trong cac “Phòng Thuc hanh am nhac” cac kien thuc, ky nang: 1/Huong dan cach chia noi dung luyen tap thanh nhung bai tap thuc hanh nho hon de thuc hanh 2/ Huong dan hoc sinh cac phuong phap tu hoc, tu thuc hanh hieu qua 3/ Huong dan su dung nhung tinh nang ho tro tu hoc cua phuong tien day hoc 4/ Huong dan cach  Khiem tra dung, sai trong tung thao tac va coach kiem tra, danh gia ket qua luyen tap

Đúng vậy. Tôi nghĩ bạn vừa xác định được một cấu phần rất quan trọng của mô hình Phòng Thực hành Âm nhạc: không chỉ đào tạo học sinh, mà phải đào tạo người hướng dẫn thực hành.

Điểm đặc biệt là người hướng dẫn không cần biến thành “giáo viên dạy thêm Âm nhạc”, mà cần được trang bị năng lực coach quá trình tự học – tự luyện – tự sửa của học sinh.

Tôi đề nghị phát triển 4 ý của bạn thành một “Khung năng lực Người hướng dẫn thực hành âm nhạc”như sau:

1. Năng lực “BÓC NHỎ” KỸ NĂNG

Người hướng dẫn phải biết biến một mục tiêu lớn:

“Chơi được bài X”

thành những thao tác nhỏ mà học sinh có thể tự luyện.

Ví dụ:

Chơi một bài piano

→ nhận biết cao độ

→ tìm vị trí nốt

→ ngón tay

→ tiết tấu

→ tay phải

→ tay trái

→ từng câu

→ ghép hai tay

→ chơi chậm

→ tăng tốc

→ chơi hoàn chỉnh.

Đây là năng lực rất quan trọng.

Không phải dạy nhiều hơn, mà là biết chia nhỏ để học sinh dễ tự học hơn.

⸻

2. Năng lực DẠY HỌC SINH “CÁCH TỰ HỌC – TỰ THỰC HÀNH”

Người hướng dẫn phải dạy cho học sinh một quy trình luyện tập, chẳng hạn:

MỤC TIÊU

→ LÀM MẪU

→ THỰC HÀNH

→ KIỂM TRA

→ PHÁT HIỆN LỖI

→ SỬA LỖI

→ LUYỆN LẠI

→ ĐÁNH GIÁ

→ TĂNG ĐỘ KHÓ

Học sinh cuối cùng phải có khả năng tự hỏi:

“Tôi đang luyện cái gì?”

“Tôi sai ở đâu?”

“Tôi sửa như thế nào?”

“Bao giờ tôi đạt yêu cầu?”

Đây chính là năng lực tự học âm nhạc.

⸻

3. Năng lực KHAI THÁC CÔNG NGHỆ HỖ TRỢ TỰ HỌC

Người hướng dẫn phải hiểu rất rõ các công cụ mà phòng thực hành cung cấp.

Ví dụ với hệ thống BEE:

Học liệu số → video → MIDI → phím sáng → metronome → ghi âm → nhận diện lỗi → phản hồi → theo dõi tiến bộ.

Người hướng dẫn phải biết:

• tính năng nào dùng để học;
• tính năng nào dùng để luyện;
• tính năng nào dùng để kiểm tra;
• tính năng nào dùng để phản hồi;
• khi nào để học sinh tự sử dụng;
• khi nào coach cần can thiệp.

Điểm quan trọng là:

Công nghệ không thay thế người hướng dẫn; công nghệ giúp một người hướng dẫn có thể hỗ trợ nhiều học sinh hơn.

⸻

4. Năng lực “KIỂM TRA – PHÁT HIỆN LỖI – COACH”

Đây là phần tôi cho rằng cần đào tạo rất kỹ.

Người hướng dẫn không chỉ hỏi:

“Con chơi đúng chưa?”

Mà phải biết kiểm tra từng thao tác.

Ví dụ với piano:

Tư thế → vị trí tay → ngón → nốt → tiết tấu → nhịp → lực phím → phối hợp hai tay → tốc độ → biểu cảm.

Khi học sinh sai, coach phải xác định:

Sai cái gì? → Vì sao sai? → Sửa bằng bài tập nào? → Luyện bao nhiêu? → Kiểm tra lại thế nào?

Đây mới thực sự là coaching âm nhạc.

⸻

5. Tôi đề nghị thêm năng lực thứ 5: “THIẾT KẾ LỘ TRÌNH CÁ NHÂN”

Hai học sinh không nhất thiết phải luyện cùng một bài, cùng tốc độ.

Người hướng dẫn cần biết:

Đánh giá đầu vào → xác định trình độ → chọn mục tiêu → chọn bài tập → theo dõi → điều chỉnh.

Ví dụ:

Học sinh A chưa biết đàn:

5 phút → bài rất dễ → thành công nhanh → tạo hứng thú.

Học sinh B đã biết chơi:

bài nâng cao → luyện kỹ thuật → hòa tấu → biểu diễn.

Như vậy, phòng thực hành thực sự trở thành:

Môi trường học tập cá nhân hóa.

⸻

6. Năng lực thứ 6: TẠO ĐỘNG LỰC VÀ DUY TRÌ THÓI QUEN

Đây là điểm rất quan trọng đối với học sinh.

Coach không chỉ sửa lỗi kỹ thuật mà phải biết:

• đặt mục tiêu nhỏ;
• tạo cảm giác thành công;
• ghi nhận tiến bộ;
• khuyến khích học sinh tự lựa chọn;
• tổ chức biểu diễn;
• tạo hoạt động nhóm;
• giúp học sinh không bỏ cuộc.

Công thức có thể là:

Mục tiêu nhỏ → thành công nhỏ → được ghi nhận → có động lực → tiếp tục luyện tập.

⸻

7. Như vậy, “Người hướng dẫn Phòng Thực hành Âm nhạc” có 6 năng lực cốt lõi

1. BÓC NHỎ

Biết chia kỹ năng lớn thành các bài tập nhỏ.

2. HƯỚNG DẪN

Biết dạy học sinh cách tự học, tự luyện.

3. KHAI THÁC CÔNG NGHỆ

Biết sử dụng phương tiện để hỗ trợ tự học và phản hồi.

4. COACH

Biết quan sát, kiểm tra, phát hiện và sửa lỗi.

5. CÁ NHÂN HÓA

Biết xây dựng lộ trình phù hợp từng học sinh.

6. TẠO ĐỘNG LỰC

Biết giúp học sinh duy trì thói quen thực hành lâu dài.

⸻

Và tôi thấy có thể đặt tên cho chương trình đào tạo này:

CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO “MUSIC PRACTICE COACH”

Người hướng dẫn thực hành âm nhạc

Không đào tạo họ trở thành “giáo viên Âm nhạc thứ hai”.

Mà đào tạo họ trở thành:

Người giúp học sinh biết cách tự học, tự thực hành, tự kiểm tra, tự sửa lỗi và tự phát triển năng lực âm nhạc.

Đây là một ý tưởng rất có giá trị đối với BEE MUSIC, bởi nó giải quyết đúng một câu hỏi mà Sở GD&ĐT có thể đặt ra:

“Nếu mở Phòng Thực hành Âm nhạc thì ai sẽ hướng dẫn học sinh và hướng dẫn như thế nào?”

Câu trả lời không nên chỉ là “bố trí một giáo viên Âm nhạc”, mà là:

PHÒNG THỰC HÀNH ÂM NHẠC

→ Phương pháp thực hành

→ Học liệu

→ Công nghệ hỗ trợ

→ Music Practice Coach

→ Học sinh tự thực hành

→ Hình thành kỹ năng lâu dài.

Đây chính là lúc mô hình của BEE MUSIC chuyển từ “phòng có nhạc cụ” thành “một hệ thống sư phạm thực hành âm nhạc”.