Mầm non - trọng tâm đổi mới giáo dục: Đào tạo giáo viên trong bối cảnh mới

15/12/25 08:18

Tác giả:

Hiếu Nguyễn

Theo Giáo dục thời đại - Đào tạo giáo viên mầm non đang đứng trước yêu cầu đổi mới toàn diện, từ chương trình, phương pháp giảng dạy, thực hành nghề đến chuẩn năng lực, nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển trong bối cảnh mới.

Thí sinh thi năng khiếu trong kỳ tuyển sinh vào Trường Cao đẳng Sư phạm Trung ương.

Đổi mới toàn diện hoạt động đào tạo

TS Trịnh Thị Xim - Phó Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Sư phạm Trung ương, khẳng định: Giáo dục mầm non là bậc học nền tảng trong hệ thống giáo dục quốc dân, giữ vai trò quan trọng trong việc hình thành và phát triển toàn diện nhân cách con người.

Chất lượng giáo dục mầm non phụ thuộc chủ yếu vào đội ngũ giáo viên – những người trực tiếp nuôi dưỡng, chăm sóc và giáo dục trẻ. Họ chính là lực lượng nòng cốt biến các mục tiêu chăm sóc, giáo dục trẻ thành hiện thực, quyết định chất lượng và hiệu quả giáo dục.

Theo TS Trịnh Thị Xim, bồi dưỡng phẩm chất đạo đức và năng lực nghề nghiệp cho sinh viên ngành Giáo dục mầm non là nhiệm vụ trọng tâm của các trường sư phạm. Sinh viên không chỉ cần trang bị tri thức khoa học, kỹ năng sư phạm và năng lực thích ứng với công nghệ mới, mà còn phải có đạo đức nghề nghiệp, tình yêu thương và tinh thần trách nhiệm.

Trường Cao đẳng Sư phạm Trung ương, với vai trò là cơ sở đào tạo giáo viên mầm non trình độ cao đẳng, luôn nỗ lực đổi mới nội dung, phương pháp và hình thức dạy học, đồng thời cập nhật chương trình đào tạo; từ đó phát triển toàn diện năng lực nghề nghiệp và phẩm chất đạo đức cho sinh viên, đáp ứng yêu cầu của nền giáo dục mầm non hiện đại, nhân văn và hội nhập quốc tế.

TS Trịnh Thị Xim cho biết, Trường Cao đẳng Sư phạm Trung ương thường xuyên cập nhật và đổi mới chương trình đào tạo, phương pháp giảng dạy; đồng thời tổ chức các hoạt động Đoàn, hoạt động ngoại khóa để sinh viên được trải nghiệm, rèn luyện kỹ năng và phẩm chất nghề nghiệp.

Chương trình đào tạo tập trung bồi dưỡng những năng lực nghề nghiệp thiết yếu, đồng thời phát triển năng lực riêng, đáp ứng yêu cầu đa dạng của thực tiễn giáo dục mầm non. Các chuyên đề, chuyên ngành áp dụng phương pháp giáo dục tiên tiến và các học thuyết về phát triển trẻ em, giúp sinh viên nắm vững kiến thức chuyên môn và kỹ năng thực hành.

Nhà trường cũng chú trọng phát triển năng lực số, năng lực sáng tạo và năng lực hợp tác cho sinh viên. Các học phần như Pháp luật đại cương, Quản lý hành chính nhà nước và quản lý ngành, Giáo dục học đại cương, Giáo dục học mầm non, Giáo dục kỹ năng sống cho trẻ mầm non, Nghề giáo viên mầm non… không chỉ trang bị kiến thức chung về pháp luật, Nhà nước và ngành Giáo dục, mà còn góp phần hình thành, rèn luyện phẩm chất đạo đức và năng lực nghề nghiệp, chuẩn bị nền tảng vững chắc cho sinh viên khi bước vào nghề giáo dục mầm non.

Theo TS Đặng Lan Phương (Trường Đại học Thủ đô Hà Nội), nhận thức rõ vai trò then chốt của công tác đào tạo đội ngũ giáo viên mầm non, những năm qua, Nhà nước đã ban hành nhiều văn bản quy phạm pháp luật và đề án quan trọng nhằm đổi mới nội dung, chương trình và phương pháp đào tạo giáo viên.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Đề án đào tạo, bồi dưỡng nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục mầm non giai đoạn 2018 – 2025, được phê duyệt kèm theo Quyết định số 33/QĐ-TTg ngày 8/1/2019 của Thủ tướng Chính phủ, là “đổi mới công tác đào tạo giáo viên mầm non, nâng cao chất lượng bồi dưỡng giáo viên và cán bộ quản lý cơ sở giáo dục mầm non”.

Cùng đó, Thông tư số 26/2018/TT-BGDĐT ban hành Chuẩn nghề nghiệp giáo viên mầm non, tạo cơ sở pháp lý để các cơ sở đào tạo định hướng chương trình và chuẩn đầu ra phù hợp với thực tiễn. Thông tư số 17/2021/TT-BGDĐT về chuẩn chương trình đào tạo các trình độ giáo dục đại học cũng quy định rõ việc thiết kế chương trình theo định hướng phát triển năng lực người học, tăng cường gắn kết đào tạo với thực tiễn nghề nghiệp, là căn cứ quan trọng để các trường sư phạm đổi mới công tác đào tạo giáo viên mầm non.

Sinh viên Trường Cao đẳng Sư phạm Trung ương.

Những vấn đề tồn tại

Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy công tác đào tạo giáo viên mầm non ở nhiều trường vẫn bộc lộ không ít hạn chế, nhất là trong việc đổi mới chương trình, nội dung và phương pháp giảng dạy nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục - đào tạo.

TS Đặng Lan Phương cho biết, tại một số trường cao đẳng, đại học sư phạm, chương trình đào tạo vẫn thiên về truyền thụ kiến thức lý thuyết, nặng tính hàn lâm; thời lượng thực hành, thực tập nghề nghiệp còn hạn chế. Nhiều học phần mang tính ứng dụng, rèn luyện kỹ năng sư phạm, kỹ năng tổ chức hoạt động giáo dục chưa được chú trọng đúng mức hoặc chưa được cập nhật theo hướng phát triển năng lực nghề nghiệp.

Bên cạnh đó, mối liên kết giữa các trường sư phạm và cơ sở giáo dục mầm non thực hành còn lỏng lẻo, thiếu tính hệ thống. Đội ngũ giảng viên sư phạm mầm non tại một số cơ sở đào tạo còn thiếu tính kế thừa và chưa được bồi dưỡng thường xuyên về các phương pháp giảng dạy hiện đại, đặc biệt là dạy học theo hướng phát triển năng lực, dựa trên trải nghiệm và ứng dụng công nghệ số trong đào tạo.

Những tồn tại nêu trên đặt ra yêu cầu cấp thiết phải đổi mới toàn diện chương trình, phương pháp, hình thức và nội dung đào tạo, nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên mầm non.

Tham luận tại Hội thảo khoa học “Phát triển giáo dục mầm non trong kỷ nguyên mới”, GS.TS Phạm Hồng Quang - Chủ tịch Hội đồng Giáo sư ngành Khoa học Giáo dục - dẫn kết quả đánh giá của 5 trung tâm kiểm định chất lượng giáo dục Việt Nam giai đoạn 2021 - 2025 về 11 tiêu chuẩn chương trình đào tạo ngành Giáo dục mầm non tại 21 trường đại học.

Kết quả cho thấy, việc xây dựng và phát triển chương trình giáo dục mầm non còn tồn tại nhiều bất cập liên quan đến mục tiêu và chuẩn đầu ra, cấu trúc và nội dung chương trình, cũng như việc đánh giá kết quả học tập của sinh viên.

Theo kết quả đánh giá, tỷ lệ các học phần thực hành, thực tập trong chương trình đào tạo giáo viên mầm non còn thấp. Đội ngũ giảng viên chuyên sâu về giáo dục mầm non còn mỏng; một số giảng viên phụ trách các học phần phương pháp giáo dục trẻ chưa có nhiều trải nghiệm thực tiễn về tâm lý và cách học tập của trẻ, dẫn đến hướng dẫn mang tính phổ thông, thiếu tích hợp và ít khuyến khích học qua chơi.

Một số giảng viên chưa có thời gian thực hành tại các cơ sở giáo dục mầm non, bao gồm cả sinh viên giỏi được giữ lại hoặc giảng viên từ các môn cơ bản chuyển sang giảng dạy. Trong khi đó, đặc thù giáo dục mầm non là tính tích hợp cao, các nội dung chăm sóc và giáo dục cần được đan cài chặt chẽ, đòi hỏi người dạy có kinh nghiệm thực tiễn phong phú.

Cô trò Trường Mầm non Hướng Dương (Vĩnh Long). Ảnh: NTCC

Gắn thực tiễn và hội nhập

Về giải pháp nâng cao chất lượng đào tạo, một trong những nội dung được GS.TS Phạm Hồng Quang nhấn mạnh là thời lượng thực hành trong chương trình đào tạo giáo viên mầm non cần đạt tối thiểu 50%. Việc tuyển dụng giáo viên, nhân viên giáo dục mầm non cần tập trung vào các chỉ số về cảm xúc, kỹ năng và tinh thần trách nhiệm; đồng thời áp dụng cơ chế đào thải với những người không đạt chuẩn đầu ra.

Bên cạnh việc đào tạo giáo viên, GS.TS Phạm Hồng Quang đề xuất đa dạng hóa các ngành nghề trong lĩnh vực giáo dục mầm non, như nhân viên hỗ trợ, chuyên gia giáo dục về dinh dưỡng, hỗ trợ trẻ có nhu cầu đặc biệt, tiếng Anh, nghệ thuật… nhằm chuyên môn hóa các công việc tại cơ sở.

Cách làm này không chỉ nâng cao chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ, mà còn giảm áp lực thiếu hụt giáo viên. Ông cũng đề xuất mỗi cơ sở giáo dục mầm non cần có tối thiểu 2 nhân viên hỗ trợ được đào tạo chuyên nghiệp về y tế, tâm lý và dinh dưỡng.

TS Bùi Hồng Quân – Trưởng khoa Giáo dục Mầm non, Trường Đại học Sư phạm TPHCM, cho rằng, các cơ sở đào tạo cần xây dựng hệ sinh thái kết hợp đào tạo - nghiên cứu - hỗ trợ giáo viên mầm non.

Đồng thời, tăng cường liên kết với địa phương để triển khai đào tạo theo địa chỉ, nhằm phục vụ nguồn nhân lực cho các vùng khó khăn. Việc phối hợp nghiên cứu và áp dụng các mô hình giáo dục mầm non quốc tế, phù hợp với đặc thù địa phương, cũng là giải pháp quan trọng để nâng cao chất lượng giáo dục mầm non trong bối cảnh mới.

TS Bùi Hồng Quân cũng nhấn mạnh cần phát triển chương trình đào tạo giáo viên mầm non trình độ đại học theo mô hình quốc tế, chất lượng cao. Nhà trường cần tổ chức bồi dưỡng thường xuyên cho giảng viên về các xu hướng và phương pháp giáo dục mầm non hiện đại, đồng thời đẩy mạnh nghiên cứu khoa học và ứng dụng công nghệ trong đào tạo, nhằm cung ứng nguồn nhân lực chất lượng cao đáp ứng nhu cầu thực tiễn.

TS Trần Thị Minh Huế - Trưởng khoa Giáo dục Mầm non, Trường Đại học Sư phạm, Đại học Thái Nguyên, khẳng định, việc cải thiện chất lượng đầu vào và đầu ra của đội ngũ giáo viên mầm non phải bắt nguồn từ nâng cao năng lực của các trường sư phạm.

Theo đó, thứ nhất, cần nâng cấp và hiện đại hóa các trường sư phạm trọng điểm, đồng thời đầu tư phát triển các cơ sở đào tạo ở vùng sâu, vùng xa bằng việc đầu tư đồng bộ hạ tầng kỹ thuật và mở rộng không gian phát triển. Trọng tâm là nâng cấp cơ sở vật chất, phòng thí nghiệm, phòng thực hành và trường mầm non thực hành theo chuẩn khu vực, quốc tế.

Đồng thời, cần xây dựng các trung tâm đào tạo và nghiên cứu xuất sắc tại những cơ sở đào tạo giáo viên mầm non. Đây là hướng đầu tư chiến lược nhằm nâng cao năng lực các trường sư phạm, từng bước đạt chuẩn quốc gia, khu vực và quốc tế.

Thứ hai, hiện đại hóa chương trình đào tạo giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục mầm non theo chuẩn quốc tế là yêu cầu cấp bách. Chương trình đào tạo cần đảm bảo đạt chuẩn quốc gia và khu vực về năng lực sư phạm, tích hợp sâu kiến thức về tâm lý trẻ em, công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI) và quản trị học đường, đồng thời gắn kết chặt chẽ giữa đào tạo thực tiễn, nghiên cứu và đổi mới sáng tạo.

Việc xác định rõ hệ thống năng lực sư phạm cần hình thành cho sinh viên - gắn với đặc trưng nghề nghiệp trong bối cảnh giáo dục mầm non hiện đại và công nghiệp 5.0 - là rất quan trọng. Trọng tâm gồm phẩm chất nhân văn, chuẩn mực nghề nghiệp, năng lực sư phạm số, năng lực nuôi dưỡng và giáo dục trẻ, khả năng giao tiếp đa văn hóa, sáng tạo và tư duy phản biện.

Hệ thống năng lực này sẽ giúp sinh viên sư phạm mầm non sẵn sàng ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong đổi mới phương pháp giáo dục, đồng thời thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ chuyên môn trong bối cảnh giáo dục hiện đại.

Giáo viên mầm non cần được đào tạo bài bản, có hệ thống trong các trường sư phạm. Đội ngũ này phải trang bị đầy đủ năng lực nghề nghiệp và phẩm chất nhân cách, đồng thời có nhận thức đúng đắn về nghề, để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của xã hội và hoàn thành trọn vẹn sứ mệnh của người thầy trong cơ sở giáo dục mầm non. - TS Trịnh Thị  sim

Read more »

Cần nâng chuẩn trình độ đào tạo đối với giáo viên mầm non

 

Thứ Năm, 30/10/2025 15:40

 

Sáng 30/10, tại Hà Nội, Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức hội nghị tổng kết Đề án “Đào tạo, bồi dưỡng nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục mầm non giai đoạn 2018-2025” 

Giáo viên mầm non kiên trì từ chăm sóc đến dạy dỗ trẻ trên lớp. Ảnh: Giang Phương/TTXVN

Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Phạm Ngọc Thưởng chia sẻ: Ở tất cả các bậc học, nhà giáo, cán bộ quản lý giáo dục là nhân tố quyết định về chất lượng giáo dục và đối với bậc học mầm non càng có ý nghĩa quan trọng. Đây chính là bậc học nền tảng, sơ khai nên việc đào tạo, nâng cao năng lực, trình độ cán bộ quản lý, giáo viên mầm non là hết sức cần thiết.

Nhìn lại quá trình thực hiện Đề án vừa qua, Thứ trưởng cho rằng: Giáo viên mầm non với xuất phát điểm thấp cùng nhiều khó khăn, áp lực trong công việc, nhưng khi được quan tâm thực sự và nỗ lực cố gắng, chất lượng của đội ngũ này ngày càng được nâng lên. Từ chất lượng hoạt động giáo dục thời gian qua và việc ứng dụng chuyển đổi số trong giáo dục mầm non có thể thấy, giáo viên đã có kiến thức vững vàng về chuyên môn, tổ chức các hoạt động chăm sóc, giáo dục trẻ đa dạng, phong phú, vận dụng phương pháp dạy học tích cực.

Nhấn mạnh một số nhiệm vụ trọng tâm cần triển khai trong thời gian tới, Thứ trưởng Phạm Ngọc Thưởng yêu cầu cần nâng cao nhận thức về vai trò, tầm quan trọng của đội ngũ giáo viên mầm non, cán bộ quản lý cơ sở giáo dục mầm non; rà soát, hoàn thiện cơ chế, chính sách phát triển đội ngũ, đặc biệt là các chính sách về tiền lương, phụ cấp, ưu đãi đặc thù, vượt trội cho giáo viên mầm non; chính sách thu hút người vào học ngành sư phạm mầm non; cơ chế tuyển dụng linh hoạt, phù hợp theo vùng miền, thu hút những giáo viên yêu nghề, yêu trẻ, gắn bó với ngành. Cùng với đó, đội ngũ giáo viên cần được tăng cường bồi dưỡng các nội dung thiết thực, dễ áp dụng vào thực tiễn như năng lực số, trí tuệ nhân tạo, ngoại ngữ, giáo dục cảm xúc xã hội… và các năng lực theo chuẩn nghề nghiệp để đáp ứng yêu cẩu đổi mới giáo dục mầm non theo Chương trình mới.

Báo cáo tổng kết Đề án, ông Vũ Minh Đức, Cục trưởng Cục Nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục (Bộ Giáo dục và Đào tạo) cho biết: Trong 7 năm qua, Đề án đã đạt được những kết quả nổi bật, toàn diện, góp phần quan trọng vào việc thực hiện đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo trên phạm vi toàn quốc.

Công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục mầm non đã từng bước đáp ứng được yêu cầu đổi mới giáo dục. Các chương trình đào tạo, bồi dưỡng đã góp phần chuẩn hóa trình độ, nâng cao năng lực đội ngũ, đáp ứng yêu cầu đổi mới Chương trình giáo dục mầm non. Tỷ lệ giáo viên và cán bộ quản lý đạt chuẩn trình độ đào tạo dần được nâng lên và tăng đều qua các năm, đáp ứng yêu cầu thực hiện nhiệm vụ. Đội ngũ giảng viên và cán bộ quản lý ngành giáo dục mầm non cơ bản đảm bảo số lượng, cơ cấu, bảo đảm chất lượng và phẩm chất nghề nghiệp.

Tuy nhiên, trong quá trình tổ chức thực hiện Đề án 33, mặc dù đạt được nhiều thành tựu nổi bật, vẫn còn tồn tại nhiều hạn chế, vướng mắc, làm ảnh hưởng đến tiến độ và chất lượng triển khai các mục tiêu, nhiệm vụ và giải pháp đã đề ra trên phạm vi toàn quốc.

Theo ông Vũ Minh Đức, nhiều địa phương báo cáo tỷ lệ giáo viên, nhóm lớp chưa đạt định mức theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, một số tỉnh còn thiếu hàng trăm đến hàng nghìn giáo viên mầm non. Đội ngũ giáo viên mầm non được đào tạo từ nhiều nguồn khác nhau nên chất lượng nuôi, dạy trẻ còn hạn chế. Áp lực công việc cao và mức lương thấp khiến một số giáo viên giảm động lực, dễ mệt mỏi, thiếu kiên nhẫn.

Việc triển khai bồi dưỡng thường xuyên cán bộ quản lý, giáo viên mầm non chưa đạt chỉ tiêu đề ra ở một số huyện, tỉnh do chưa có kinh phí. Các khóa bồi dưỡng được tổ chức đôi khi chưa bám sát yêu cầu thực tiễn, chưa có các chuyên đề tập huấn sâu về việc áp dụng các phương pháp giáo dục tiên tiến. Số lượng giáo viên cốt cán được Bộ Giáo dục và Đào tạo tập huấn quá ít, gây khó khăn cho việc triển khai bồi dưỡng đại trà.

Trao đổi tại hội nghị, ý kiến từ các địa phương cho thấy, thách thức lớn nhất và tồn tại lâu dài nhất là tình trạng thiếu biên chế giáo viên mầm non, đặc biệt tại các vùng sâu, vùng xa và khu công nghiệp. Bên cạnh đó, chất lượng đội ngũ chưa đồng đều; nguồn kinh phí từ ngân sách nhà nước còn hạn hẹp, đặc biệt cho khối ngoài công lập và áp lực kép đối với ngành: vừa phải đảm bảo đủ số lượng giáo viên cho quy mô trẻ đến trường ngày càng tăng, vừa phải nâng cao chất lượng đội ngũ theo những yêu cầu ngày càng phức tạp hơn của bối cảnh mới.

Việc sắp xếp lại tổ chức bộ máy đối với các cơ sở đào tạo, bồi dưỡng và thực hiện tinh giản biên chế theo quy định cũng tạo thêm thách thức về việc thiếu hụt giáo viên và gây khó khăn trong công tác tuyển dụng, phân bổ nhân sự, tổ chức bồi dưỡng.

Trong giai đoạn tới (2026-2035), phát triển đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo viên mầm non tiếp tục là nhiệm vụ trọng tâm, với các giải pháp đồng bộ, khả thi, khắc phục được những điểm nghẽn, có lộ trình, bước đi phù hợp.

Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh kiến nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo sớm ban hành chuẩn năng lực số dành cho cán bộ quản lý và giáo viên mầm non; xây dựng kho học liệu số quốc gia dùng chung cho cấp học này, cũng như ban hành cơ chế, chính sách đặc thù khuyến khích đội ngũ tích cực ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong quản lý, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục trẻ.

Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Quảng Trị đề xuất cần có cơ chế bền vững để tiếp tục duy trì, phát triển công tác đào tạo đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục mầm non, tiến tới 100% nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục mầm non đạt chuẩn trình độ đào tạo. Đồng thời, có lộ trình nâng chuẩn trình độ đào đạo đối với giáo viên mầm non để đảm bảo về chế độ lương cho đội ngũ nhà giáo; từng bước nghiên cứu để xác định vị trí việc làm của nhân viên nuôi dưỡng trong cơ sở giáo dục mầm non phù hợp với yêu cầu thực hiện chương trình. Bên cạnh đó, có cơ chế tài chính ổn định và linh hoạt hơn cho công tác bồi dưỡng giáo viên mầm non, đặc biệt hỗ trợ cho các giáo viên vùng khó khăn, các lớp học tổ chức tại địa bàn vùng sâu, vùng xa.

Việt Hà (TTXVN)

Read more »

Đổi mới giáo dục mầm non từ thực tiễn

Đổi mới giáo dục mầm non từ thực tiễn

Minh Phong

16/01/2026 18:30 (GMT+7)

GD&TĐ - Đứng trước yêu cầu đổi mới căn bản giáo dục mầm non, nhiều hiệu trưởng lựa chọn cách làm bài bản, kiên trì, đặt lợi ích của trẻ lên hàng đầu.

Đổi mới từ thực tiễn

Được bổ nhiệm làm Hiệu trưởng Trường Mầm non Mai Dịch khi mới 35 tuổi (năm 2010), cô Dự khi đó đã có hơn một thập kỷ gắn bó với nghề. Tốt nghiệp Khoa Giáo dục Mầm non, Trường ĐH Sư phạm Hà Nội năm 1997, đến nay cô đã có hơn 27 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực giáo dục mầm non.

Trong thời gian công tác tại Trường Mầm non Mai Dịch, cô Dự cùng tập thể nhà trường quyết tâm hiện thực hóa chủ trương xây dựng mô hình trường mầm non chất lượng cao.

Không có khuôn mẫu sẵn, nhà trường từng bước hoàn thiện cơ sở vật chất, đầu tư hệ thống phòng chức năng, đổi mới phương pháp giảng dạy, đồng thời mời các chuyên gia trong và ngoài nước đào tạo giáo viên theo định hướng lấy trẻ làm trung tâm.

Sau ba năm triển khai, Trường Mầm non Mai Dịch được công nhận là trường chất lượng cao, trở thành địa chỉ tham quan, học tập của nhiều địa phương.

Năm 2020, cô Vũ Ngọc Dự được luân chuyển về Trường Mầm non Ánh Sao. Tại đây, cô tiếp tục thúc đẩy đổi mới, xây dựng các không gian trải nghiệm cho trẻ, đưa giáo dục STEM vào tất cả các lớp học. Chỉ trong hai năm học 2023–2024, nhà trường đã đón hơn 3.000 lượt cán bộ quản lý, giáo viên trong cả nước đến tham quan, học tập kinh nghiệm.

Đổi mới có chọn lọc

Tại Trường Mầm non Thống Nhất (Hà Nội), cô Phạm Thị Long Quân không lựa chọn cách đổi mới ồ ạt hay chạy theo trào lưu. Khi các phương pháp như Montessori, STEAM được nhắc đến ngày càng nhiều, cô dành thời gian nhìn thẳng vào thực tế lớp học: sĩ số còn đông, trình độ giáo viên chưa đồng đều, điều kiện cơ sở vật chất giữa các lớp còn chênh lệch.

Theo cô Long Quân, trước khi đưa bất kỳ phương pháp mới nào vào giảng dạy, nhà trường cần đánh giá kỹ bối cảnh cụ thể. Nếu triển khai dàn trải, thiếu chuẩn bị, cái mới rất dễ trở thành áp lực đối với giáo viên và ảnh hưởng trực tiếp đến trẻ. “Nếu làm nhanh cho kịp phong trào, người mệt nhất sẽ là giáo viên và người chịu tác động trực tiếp là trẻ”, cô chia sẻ.

Từ quan điểm đó, Trường Mầm non Thống Nhất lựa chọn cách tiếp cận thận trọng, đổi mới từng bước, ưu tiên những nội dung phù hợp với điều kiện thực tế và đặc điểm tâm sinh lý trẻ mầm non. Montessori và STEAM không được áp dụng một cách máy móc hay toàn diện, mà được chọn lọc, lồng ghép vào các hoạt động giúp trẻ được trải nghiệm, khám phá và phát triển sự tự tin.

Trong lớp học, trẻ được học thông qua thực hành, được khuyến khích chủ động, mạnh dạn, biết hợp tác và từng bước hình thành kỹ năng giải quyết những vấn đề nhỏ trong đời sống hằng ngày. Giáo viên được hỗ trợ để thích ứng dần, tránh quá tải trong quá trình đổi mới.

Những thay đổi ấy không tạo ra hiệu ứng rầm rộ, nhưng mang lại chuyển biến tích cực và bền vững. Trẻ đến trường vui vẻ, tự tin hơn; giáo viên yên tâm với nhịp đổi mới vừa sức; phụ huynh tin tưởng khi chứng kiến sự tiến bộ của con. Với cô Phạm Thị Long Quân, đổi mới giáo dục mầm non không phải là chạy theo cái mới, mà là biết nói “chưa” khi điều kiện chưa chín, để giữ vững chất lượng giáo dục lâu dài.

Bền bỉ với giáo dục mầm non

Hơn 34 năm gắn bó với giáo dục mầm non, cô Trần Thị Tương Giao – Hiệu trưởng Trường Mầm non Trúc Xanh (phường Rạch Dừa, TP Hồ Chí Minh) có hành trình nghề nghiệp đặc biệt khi làm việc tại nhiều cơ sở mầm non với điều kiện rất khác nhau.

Vào nghề năm 1991, cô Giao từng công tác tại 5 cơ sở giáo dục mầm non, trong đó có những đơn vị được cải tạo từ nhà ở dân sinh, diện tích chật hẹp, cơ sở vật chất còn nhiều hạn chế. Trong bối cảnh ấy, bà không áp dụng máy móc các mô hình có sẵn, mà lựa chọn cách làm linh hoạt, phù hợp với điều kiện cụ thể của từng nhà trường.

Tại Nhà trẻ Phường 5, không gian lớp học được sắp xếp lại theo hướng ưu tiên tối đa cho hoạt động học tập, vui chơi và trải nghiệm của trẻ. Ở những cơ sở khác, bà tập trung xây dựng nền nếp chuyên môn, chú trọng bồi dưỡng đội ngũ giáo viên và tăng cường phối hợp với phụ huynh để tạo sự đồng thuận trong chăm sóc, giáo dục trẻ.

Khi đảm nhiệm vai trò Hiệu trưởng Trường Mầm non Trúc Xanh, cô Trần Thị Tương Giao tiếp tục theo đuổi tinh thần đổi mới gắn với thực tiễn. Cơ sở vật chất và trang thiết bị được đầu tư theo lộ trình phù hợp; đội ngũ giáo viên được bồi dưỡng kỹ năng công nghệ thông tin; các phương pháp giáo dục tiên tiến được tiếp cận và vận dụng linh hoạt. Trẻ được làm quen với tiếng Anh, rèn luyện kỹ năng ngay từ những năm đầu đời, song không chạy theo thành tích hay hình thức.

Theo cô Giao, điều quan trọng nhất là dù ở môi trường nào, trẻ cũng không bị thiệt thòi vì điều kiện khách quan của nhà trường. Chính khả năng điều chỉnh cách làm phù hợp với thực tế, lấy trẻ làm trung tâm, đã tạo nên dấu ấn nghề nghiệp bền bỉ của bà trong suốt hơn ba thập kỷ cống hiến cho giáo dục mầm non.

Read more »

Nhiều chính sách đột phá được triển khai, lãnh đạo trường mầm non vùng cao mong đợi gì trong 2026?

 

Nhiều chính sách đột phá được triển khai, lãnh đạo trường mầm non vùng cao mong đợi gì trong 2026?

11/02/2026 15:45

Thu Trang

GDVN - Hiệu trưởng các trường mầm non kỳ vọng trong năm 2026, các chính sách dành cho giáo dục vùng cao tiếp tục được quan tâm.

Năm 2025 là một dấu mốc đáng chú ý của ngành giáo dục khi nhiều quyết sách lớn được ban hành, hàng loạt chính sách quan trọng được triển khai.

Trong bức tranh chung đó, giáo dục mầm non, đặc biệt ở vùng cao đã ghi nhận những chuyển biến tích cực. Cơ sở vật chất nhiều trường lớp được đầu tư, nâng cấp, môi trường giáo dục được đổi mới theo hướng mở, hiện đại, phương pháp chăm sóc, giáo dục trẻ ngày càng tiệm cận với yêu cầu phát triển toàn diện.

Từng bước nâng cao chất lượng giáo dục mầm non

Trao đổi với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam, cô Lê Thị Quang - Hiệu trưởng Trường Mầm non Tam Quang (xã Tam Quang, tỉnh Nghệ An) chia sẻ, năm học 2025 - 2026 là năm học đầu tiên trong bối cảnh vận hành chính quyền địa phương hai cấp. Bên cạnh đó, nhiều chính sách, chủ trương đã được ban hành tạo nên những chuyển biến rõ nét, góp phần thúc đẩy sự phát triển của ngành. Nổi bật là Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo. Nghị quyết 71 đã đưa ra những chính sách rất cụ thể như nâng phụ cấp ưu đãi nghề cho giáo viên mầm non, phổ thông tối thiểu 70%; nhân viên trường học được hưởng tối thiểu 30%; giáo viên ở vùng đặc biệt khó khăn, biên giới, hải đảo được hưởng 100%. Đây không chỉ là chính sách hỗ trợ đời sống, mà còn thể hiện tầm nhìn chiến lược dài hạn trong đột phá giáo dục.

Bên cạnh đó, Nghị định số 66/2025/NĐ-CP của Chính phủ quy định chính sách cho trẻ em nhà trẻ, học sinh, học viên ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng bãi ngang, ven biển và hải đảo và cơ sở giáo dục có trẻ em nhà trẻ, học sinh hưởng chính sách cũng là một trong những điểm sáng với giáo dục vùng cao. Điểm mới nổi bật của Nghị định 66 là mở rộng đối tượng thụ hưởng chính sách, đặc biệt trẻ em nhà trẻ tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, xã đặc biệt khó khăn, vùng bãi ngang, ven biển và hải đảo. Đây được xem là bước tiến quan trọng, góp phần bảo đảm công bằng trong tiếp cận và nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện ở những địa bàn còn nhiều khó khăn.

Đặc biệt là việc miễn học phí cho học sinh các cơ sở giáo dục công lập từ bậc mầm non đến hết trung học phổ thông, áp dụng từ năm học 2025–2026 đã tạo cú hích mạnh mẽ tạo đột phá trong giáo dục. Bởi đối với nhiều phụ huynh, đặc biệt là những gia đình có hoàn cảnh khó khăn, gánh nặng tài chính về học phí luôn là một vấn đề nan giải. Chính sách miễn học phí sẽ giúp họ an tâm hơn, tạo điều kiện để mọi đứa trẻ đều được đến trường, không bị gián đoạn vì lý do kinh tế.

Ngoài ra, theo Luật Nhà giáo, giáo viên mầm non nếu có nguyện vọng sẽ được nghỉ hưu trước 5 tuổi, sẽ được nghỉ hưu ở 52 tuổi từ 01/01/2026. Điều này đã đáp ứng được mong mỏi của đội ngũ giáo viên, mang lại quyền lợi chính đáng cho các giáo viên lớn tuổi đã cống hiến lâu năm trong môi trường áp lực cao mà còn giúp đảm bảo sức khỏe của giáo viên khi đã có tuổi được nghỉ ngơi sớm hơn.

Những chính sách này không chỉ thể hiện sự ghi nhận, động viên kịp thời đối với giáo dục vùng cao mà còn góp phần tạo động lực để đội ngũ giáo viên yên tâm gắn bó lâu dài với nghề. Khi chế độ, chính sách ngày càng được hoàn thiện, giáo viên sẽ yên tâm cống hiến cho công tác chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ.

Cũng theo Hiệu trưởng Trường Mầm non Tam Quang, năm 2025 vừa qua nhà trường đã có nhiều sự thay đổi tích cực. Về cơ sở vật chất, nhà trường đã đầu tư, cải thiện nhiều hạng mục phục vụ công tác nuôi dưỡng và chăm sóc trẻ, đặc biệt là hệ thống bếp ăn bán trú cùng các trang thiết bị, dụng cụ phục vụ ăn, ngủ cho trẻ. Nhờ đó, các điều kiện tối thiểu về chế biến, vệ sinh an toàn thực phẩm đều được bảo đảm.

Đồng thời, nhà trường chủ động kết nối cộng đồng và các tổ chức xã hội trên địa bàn xã Tam Quang với các mạnh thường quân thông qua kênh truyền thông của nhà trường. Qua đó kêu gọi sự chung tay, đồng hành và ủng hộ thiết thực cho giáo dục mầm non.

Đặc biệt, trong công tác dạy học, nhà trường đặc biệt quan tâm đến việc gắn giáo dục với thực tiễn địa phương, bảo đảm nội dung giảng dạy giúp trẻ nắm được kiến thức và hình thành kỹ năng cần thiết. Các chương trình, hoạt động do giáo viên tổ chức đều hướng tới trải nghiệm thực tế cho trẻ.

Ngoài ra, nhà trường phát động phong trào “giờ dạy tốt”, hoạt động này nhận được sự hưởng ứng của toàn thể giáo viên, các cô đều thực hiện nghiêm túc và đầu tư cho từng tiết dạy. Qua đó, đội ngũ giáo viên của trường đã có sự chuyển biến rõ rệt trong đổi mới phương pháp, ứng dụng công nghệ thông tin và kỹ thuật số vào giảng dạy. Những đổi mới đó đã tạo động lực để giáo viên chủ động học hỏi, linh hoạt thích ứng, từng bước khắc phục lối mòn trong hoạt động chuyên môn so với trước đây.

“Bên cạnh những chuyển biến tích cực và các dấu ấn nổi bật đạt được, hiện nay nhà trường vẫn đang phải đối mặt với một số khó khăn. Hệ thống phòng học của trường có một số hạng mục xuống cấp theo thời gian. Hiện trường có 3 điểm trường với khoảng 5–6 phòng học đã xuống cấp nặng, một số trang thiết bị bên trong như đồ dùng, đồ chơi, ti-vi và các phương tiện phục vụ công tác chuyên môn của cán bộ, giáo viên hầu như đều đã hư hỏng.

Đợt mưa lũ vừa qua cũng khiến tình trạng xuống cấp nhiều hơn, nhiều phòng học bị dột, thấm nước, ẩm thấp. Bên cạnh đó, nhà trường cũng gặp không ít khó khăn trong việc ứng dụng công nghệ số phục vụ công tác quản lý và giảng dạy”, cô Quang nhìn nhận.

Chia sẻ với phóng viên, cô Nông Thị Hiến - Hiệu trưởng Trường Mầm non Lương Thượng (xã Văn Lang, tỉnh Thái Nguyên) cho rằng, năm 2025 là một năm ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực của ngành giáo dục, khi hàng loạt chính sách mới được ban hành có tác động đến đội ngũ nhà giáo. Đặc biệt, việc Quốc hội ban hành Nghị quyết số 218/2025/QH15 về phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em từ 3 đến 5 tuổi đã mang lại những tác động tích cực, lâu dài. Phổ cập giáo dục ở lứa tuổi này góp phần quan trọng vào sự phát triển toàn diện về thể chất, tinh thần và nhận thức của trẻ ngay từ những năm đầu đời. Khi được đến trường sớm và đầy đủ, trẻ có cơ hội tiếp cận chương trình giáo dục bài bản, được chăm sóc, nuôi dưỡng trong môi trường an toàn, thân thiện.

Cùng với đó, việc triển khai chính sách miễn học phí đã giúp phụ huynh giảm bớt áp lực tài chính, nhất là trong bối cảnh phần lớn học sinh của nhà trường thuộc hộ nghèo và cận nghèo. Nhờ vậy, tỷ lệ huy động trẻ đến trường trong những năm gần đây đã được nâng lên rõ rệt so với trước.

Về cơ sở vật chất, nhà trường cũng được đầu tư theo hướng đồng bộ. Đến nay, toàn bộ hệ thống phòng học, phòng chức năng và khu hành chính đã được đầu tư mới và bàn giao đưa vào sử dụng, qua đó nâng cao điều kiện cơ sở vật chất phục vụ công tác dạy và học, tạo thuận lợi cho các hoạt động giáo dục của nhà trường. Trang thiết bị dạy học của nhà trường cơ bản được trang bị tương đối đầy đủ, phục vụ nhu cầu học tập của học sinh.

Tương tự, tại Trường Mầm non Thạch Lâm (tỉnh Cao Bằng), năm 2025 cũng được ghi nhận và đánh giá là một năm thuận lợi và thành công với nhiều kết quả đáng tự hào.

Cô Nguyễn Thị Liêm - Hiệu trưởng nhà trường chia sẻ, trong năm vừa qua, nhà trường đã thực hiện nghiêm túc công tác chỉ đạo chuyên môn của Sở. Trong năm học này, các giáo viên đã tham gia chương trình “Giáo viên dạy giỏi cấp tỉnh” và triển khai hiệu quả Nghị định số 277/2025/NĐ-CP của Chính phủ: Quy định chi tiết thi hành Nghị quyết số 218/2025/QH15 ngày 26 tháng 6 năm 2025 của Quốc hội về phổ cập giáo dục mầm non cho trẻ em từ 3 đến 5 tuổi.

Bên cạnh đó, điều kiện học tập và chất lượng giáo dục của trường đã và đang từng bước được cải thiện. Giáo viên nhà trường đã ứng dụng chuyển đổi số và công nghệ thông tin, cung cấp những hình ảnh sinh động trong dạy học, khiến trẻ hứng thú hơn. Nhờ đó, kết quả học tập và việc duy trì sĩ số học sinh tại trường đều được nâng lên so với trước.

Ngoài ra, nhà trường cũng tích cực thực hiện công tác xã hội hóa giáo dục. Kêu gọi sự chung tay, hỗ trợ từ các tổ chức, doanh nghiệp, cá nhân hảo tâm và cộng đồng địa phương để huy động thêm nguồn lực đầu tư cho cơ sở vật chất, trang thiết bị giảng dạy và chăm sóc trẻ.

Kỳ vọng giáo dục mầm non vùng cao sẽ có nhiều đột phá hơn nữa trong năm 2026

Theo cô Lê Thị Quang, giáo dục mầm non giữ vai trò đặc biệt quan trọng, đây được ví như “giai đoạn vàng” giúp trẻ phát triển toàn diện về thể chất, nhận thức, tình cảm ngay từ những năm đầu đời.

Thời gian qua, giáo dục mầm non tại vùng cao đã nhận được sự quan tâm ngày càng lớn của Đảng, Nhà nước và toàn xã hội, qua đó từng bước thu hẹp khoảng cách giáo dục giữa các vùng, miền.

Trên cơ sở đó, bước sang năm 2026, để giáo dục tiếp tục phát triển và vươn mình trong kỷ nguyên mới, trước hết, đội ngũ nhà giáo cần không ngừng nâng cao tinh thần trách nhiệm, phát huy những kết quả đã đạt được. Đồng thời tạo ra những chuyển biến mạnh mẽ, mang tính đột phá trong công tác chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ.

Cô Quang kỳ vọng, trong năm 2026, giáo dục mầm non tại vùng cao sẽ phát triển mạnh mẽ xung quanh 3 trụ cột: cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên và chương trình đào tạo. Trước hết, cần tiến tới số lượng đội ngũ giáo viên sẽ được bố trí đầy đủ, phát triển đội ngũ với giải pháp linh hoạt biên chế, hỗ trợ nâng chuẩn, đãi ngộ đặc thù.

Đồng thời, mỗi nhà trường cần đổi mới mạnh mẽ chương trình giáo dục mầm non theo hướng mở, linh hoạt và phù hợp với từng độ tuổi. Tăng cường các hoạt động trải nghiệm, lấy trẻ làm trung tâm, gắn giáo dục với thực tiễn địa phương, qua đó góp phần hình thành những nền tảng đầu đời vững chắc cho trẻ.

Cơ sở vật chất được đầu tư hơn nữa, kiên cố hóa, phòng học, trường lớp. Đặc biệt, cần ưu tiên xây dựng thêm nhà công vụ, góp phần chăm lo đời sống vật chất, tinh thần cho giáo viên công tác tại vùng khó khăn. Có chỗ ở ổn định giúp nhà giáo an tâm công tác, tập trung nâng cao chuyên môn, từ đó nâng cao chất lượng giảng dạy.

Còn theo cô Nông Thị Hiến, thời gian tới, nhà trường sẽ xây dựng đội ngũ giáo viên mầm non có phẩm chất, năng lực đáp ứng yêu cầu của thời đại số và yêu cầu đổi mới theo tinh thần Nghị quyết số 71-NQ/TW.

Đồng thời cô cũng mong muốn cơ sở vật chất của các trường tại vùng cao tiếp tục đầu tư, kiên cố hóa các trường mầm non. Các trang thiết bị dạy học, bổ sung đồ dùng, đồ chơi trong và ngoài lớp được bổ sung đầy đủ, xây dựng cảnh quan môi trường phù hợp nhất với trẻ, thực tiễn của địa phương vùng đồng bào dân tộc thiểu số. Chương trình và phương pháp giáo dục mầm non cần được đổi mới theo hướng tích hợp và tiên tiến, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong quản lý lớp học và các hoạt động giáo dục.

“Bước sang năm mới, tôi mong rằng đội ngũ giáo viên của nhà trường tiếp tục giữ vững tinh thần trách nhiệm, không ngừng học hỏi, đổi mới phương pháp giảng dạy. Học sinh được học tập trong môi trường an toàn, thân thiện, đủ đầy điều kiện để phát triển toàn diện. Đồng thời, các chính sách dành cho giáo dục vùng cao tiếp tục được quan tâm, hoàn thiện và triển khai hiệu quả hơn nữa, qua đó từng bước rút ngắn khoảng cách giáo dục giữa các vùng, miền và nâng cao chất lượng giáo dục mầm non tại địa phương", cô Hiến chia sẻ.

Thu Trang

Read more »