Đổi mới giáo dục âm nhạc giai đoạn 1997-2000 đã trở thành bước thực nghiệm quan trọng cho chương trình giáo dục mầm non mới sau này.

 

Để đổi mới giáo dục mầm non, vụ Giáo dục mầm non đã triển khai tập huấn chuyên để “ Tổ chức ngày lễ, ngày hội trong trường mầm non” 1996 - đối tượng dự khoá là các cần bộ phụ trách và giáo viên mầm non nồng cốt của 64 tỉnh, thành tập trung tại 8 điểm để học đổi mới hình thức hoạt động mầm non. Sau đó Vụ Giáo dục Mầm non triển khai chuyên để “Đổi mới hình thức tổ chức giáo dục âm nhạc mầm non” từ 1997-2000 thực hiện “trẻ là trung tâm” … Như vậy để thực nghiệm đổi mới phương pháp dạy trẻ chuyển từ “áp đặt” sang “tổ chức hoạt động để trẻ tham gia” Vụ Giáo dục Mầm non đã thông qua đổi mới hình thức tổ chức các chuyên để đổi mới giáo dục âm nhạc để làm thực nghiệm cho đổi mới giáo dục mầm non.  

Lịch sử đổi mới giáo dục mầm non của Bộ GD-ĐT Việt Nam giai đoạn 1995–2005. Trong giai đoạn này, Vụ Giáo dục Mầm non đã dùng các “chuyên đề thực nghiệm” (pilot themes) để đổi mới phương pháp giáo dục. Trong đó giáo dục âm nhạc và hoạt động lễ hội là hai chuyên đề quan trọng được triển khai trước, sau đó mở rộng thành đổi mới toàn diện chương trình mầm non.

Dưới đây là các sự kiện và dữ kiện quan trọng có thể dùng làm cơ sở khoa học cho lập luận trên.

⸻

1. Giai đoạn 1995–1997: Thực nghiệm đổi mới qua chuyên đề “Ngày lễ – ngày hội trong trường mầm non”

Sau thời kỳ đổi mới (1986), giáo dục mầm non chuyển từ mô hình “dạy – truyền đạt” sang “tổ chức hoạt động cho trẻ”.

Khoảng 1995–1996, Vụ Giáo dục Mầm non triển khai chuyên đề:

“Tổ chức ngày lễ, ngày hội trong trường mầm non”.

Mục tiêu

• Thay đổi cách tổ chức hoạt động giáo dục.

• Tăng hoạt động trải nghiệm của trẻ.

• Huy động âm nhạc, vận động, trò chơi, biểu diễn.

Cách triển khai

• Tập huấn giáo viên toàn quốc theo khu vực.

• Giáo viên 63–64 tỉnh thành tập trung tại khoảng 8 điểm tập huấn.

• Sau tập huấn, các địa phương triển khai chuyên đề tại trường mầm non.

Ý nghĩa

Chuyên đề này được xem là một trong những thử nghiệm đầu tiên của phương pháp “hoạt động hóa” giáo dục mầm non.

2. Giai đoạn 1997–2000: Chuyên đề “Đổi mới hình thức tổ chức giáo dục âm nhạc mầm non”

Sau thành công bước đầu của chuyên đề lễ hội, Bộ GD-ĐT triển khai chuyên đề lớn hơn:

“Đổi mới hình thức tổ chức giáo dục âm nhạc trong trường mầm non”.

Nội dung đổi mới

Thay đổi cách dạy âm nhạc từ:

Mô hình cũ

• Cô dạy – trẻ hát theo

• Học bài hát

→ sang

Mô hình mới

• Hoạt động âm nhạc tích hợp:

• hát

• vận động theo nhạc

• trò chơi âm nhạc

• sử dụng nhạc cụ gõ

• biểu diễn văn nghệ

Các hoạt động âm nhạc chính gồm:

• hát

• nghe nhạc

• vận động theo nhạc

• trò chơi âm nhạc

• biểu diễn nghệ thuật.  

Mục tiêu

• Thực hiện tư tưởng “lấy trẻ làm trung tâm”.

• Tăng sự tham gia chủ động của trẻ.

• Phát triển cảm xúc, thẩm mỹ.

Phạm vi triển khai

• Tập huấn giáo viên toàn quốc.

• Tổ chức dạy mẫu – thao giảng – hội thi.

• Các trường mầm non phải thực hiện chuyên đề theo chỉ đạo của Bộ.  

3. Năm 1999–2002: Xuất bản tài liệu quốc gia về giáo dục âm nhạc

Để triển khai chuyên đề trên toàn quốc, Bộ GD-ĐT đã ban hành nhiều tài liệu chuyên môn.

1999–2000

Xuất bản giáo trình:

“Bồi dưỡng âm nhạc cho giáo viên mầm non”

Nội dung gồm:

• nhạc lý cơ bản

• xướng âm

• đàn organ

• phương pháp dạy hát

• âm nhạc thường thức.  

2002

Ban hành tài liệu:

“Hướng dẫn thực hiện chương trình giáo dục âm nhạc mẫu giáo”

• hướng dẫn tổ chức hoạt động âm nhạc

• bài hát mẫu

• hòa âm và đệm đàn organ.  

Những tài liệu này chính là kết quả tổng kết của các chuyên đề đổi mới 1997-2000.

4. Vì sao giáo dục âm nhạc được chọn làm “cửa mở” cho đổi mới giáo dục mầm non

Các nhà quản lý giáo dục lúc đó có một nhận định quan trọng:

Âm nhạc là hoạt động dễ triển khai và tác động mạnh đến trẻ.

Do đó:

• giáo viên dễ thực hiện

• trẻ dễ tham gia

• có thể tích hợp vận động, trò chơi, lễ hội.

Vì vậy giáo dục âm nhạc được chọn làm lĩnh vực thí điểm để đổi mới phương pháp dạy học mầm non.

5. Kết quả: tạo nền tảng cho chương trình mầm non mới (2001–2009)

Sau các chuyên đề này, Bộ GD-ĐT tiếp tục:

2001–2005

Triển khai chương trình:

“Đổi mới nội dung – phương pháp giáo dục mầm non”.

2009

Ban hành:

Chương trình Giáo dục Mầm non mới (Thông tư 17/2009)

Trong chương trình này:

Hoạt động giáo dục gồm 5 lĩnh vực:

1. Thể chất

2. Nhận thức

3. Ngôn ngữ

4. Thẩm mỹ (trong đó âm nhạc là trụ cột)

5. Tình cảm – xã hội

Như vậy:

👉 Đổi mới giáo dục âm nhạc giai đoạn 1997-2000 đã trở thành bước thực nghiệm quan trọng cho chương trình giáo dục mầm non mới sau này.

⸻

6. Sơ đồ lịch sử đổi mới (rất rõ khi viết đề án)

1995–1996

Chuyên đề:

Tổ chức ngày lễ – ngày hội trong trường mầm non

↓

1997–2000

Chuyên đề quốc gia:

Đổi mới hình thức tổ chức giáo dục âm nhạc

↓

1999–2002

Xuất bản giáo trình và tài liệu hướng dẫn

↓

2001–2005

Đổi mới phương pháp giáo dục mầm non

↓

2009

Chương trình giáo dục mầm non mới

7. Ý nghĩa đối với đề án tập huấn kỹ năng thực hành âm nhạc của Bee Music

Điều này chứng minh một nguyên lý rất quan trọng:

Đổi mới giáo dục mầm non ở Việt Nam thường bắt đầu bằng các chuyên đề thực nghiệm.

Ví dụ:

Giai đoạn	Chuyên đề	Mục tiêu
1996	Ngày lễ – ngày hội	đổi mới hình thức hoạt động
1997–2000	giáo dục âm nhạc	trẻ là trung tâm
2000–2005	đổi mới phương pháp	tích hợp hoạt động
2009	chương trình mới	giáo dục phát triển toàn diện