tháng 7 09, 2026
Kế hoạch số 324/KH-BGDĐT được Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) ban hành nhằm xây dựng bộ tài liệu hướng dẫn thực hiện Chương trình Giáo dục Mầm non (GDMN) giai đoạn thí điểm. [1, 2]
Mục tiêu chính của kế hoạch này là:
- Xây dựng bộ tài liệu: Cung cấp định hướng cụ thể để hỗ trợ các địa phương và cơ sở GDMN triển khai Chương trình mới một cách thống nhất, linh hoạt.
- Tập huấn, bồi dưỡng: Phát triển năng lực cho đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên cốt cán để chuẩn bị cho công tác thí điểm. [1, 2]
Bộ tài liệu này được biên soạn nhằm bám sát và hỗ trợ trực tiếp cho Quyết định số 388/QĐ-BGDĐT(phê duyệt Chương trình GDMN mới thí điểm) và Công văn số 2595/BGDĐT-GDMN (hướng dẫn triển khai thí điểm Chương trình tại 510 trường trên toàn quốc).
Những nội dung cụ thể của tài liệu hướng dẫn.
Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với các chuyên gia và Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam xây dựng bộ tài liệu hướng dẫn thí điểm nhằm cụ thể hóa tinh thần đổi mới của Chương trình Giáo dục Mầm non (GDMN) mới. [1]
Nội dung cụ thể của bộ tài liệu tập trung vào các nhóm cấu phần cốt lõi sau:
Định hướng cấu trúc và quản trị nhà trường
- Quản trị linh hoạt: Hướng dẫn các cơ sở giáo dục cách thức tự chủ, tự chịu trách nhiệm và phát huy tính linh hoạt, sáng tạo trong việc tổ chức, quản lý nhà trường phù hợp với điều kiện thực tế địa phương.
- Môi trường an toàn: Quy định các tiêu chuẩn và biện pháp kỹ thuật nhằm bảo đảm an toàn tuyệt đối về thể chất và tinh thần cho trẻ nhỏ trong suốt thời gian ở trường.
Đổi mới hoạt động nuôi dưỡng, chăm sóc và bảo vệ sức khỏe
- Chế độ dinh dưỡng: Hướng dẫn cách xây dựng thực đơn, khẩu phần ăn khoa học, cân đối, đáp ứng nhu cầu phát triển toàn diện của trẻ theo từng độ tuổi.
- Ứng dụng công nghệ: Đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý khẩu phần, theo dõi biểu đồ tăng trưởng và quản lý y tế học đường.
Đổi mới phương pháp và kế hoạch giáo dục
- Phương pháp tiếp cận: Chuyển dịch mạnh mẽ từ phương pháp truyền tải thụ động sang giáo dục dựa trên trải nghiệm, phát huy tính chủ động, "học bằng chơi, chơi mà học" của trẻ.
- Xây dựng kế hoạch: Hướng dẫn chi tiết cách thiết kế kế hoạch giáo dục theo độ tuổi (nhà trẻ, mẫu giáo), tích hợp giáo dục toàn diện dựa trên năng lực và phẩm chất cốt lõi thay vì chạy theo lượng kiến thức. [1]
Đánh giá sự phát triển của trẻ
- Công cụ đánh giá: Cung cấp bộ chỉ số và phương pháp quan sát, đánh giá sự tiến bộ hằng ngày và theo giai đoạn của trẻ.
- Mục tiêu đánh giá: Đánh giá không nhằm áp đặt áp lực, mà giúp giáo viên kịp thời điều chỉnh phương pháp tổ chức hoạt động chăm sóc phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của từng cá nhân trẻ.
Các thay đổi chính của Chương trình GDMN mới so với chương trình hiện hành?
Chương trình Giáo dục Mầm non (GDMN) mới thí điểm sở hữu những thay đổi mang tính đột phá lớn, chuyển dịch từ việc tập trung truyền thụ kiến thức sang hình thành năng lực cốt lõi cho trẻ nhằm bảo đảm tính liên thông chặt chẽ với Chương trình Giáo dục phổ thông 2018. [1]
Dưới đây là các thay đổi cốt lõi so với chương trình hiện hành:
Thay đổi về triết lý và mục tiêu tiếp cận
- Tiếp cận năng lực: Chương trình hiện hành chú trọng phát triển toàn diện theo 5 lĩnh vực riêng lẻ. Chương trình mới chuyển dịch mạnh sang tiếp cận năng lực dựa trên tình cảm - xã hội, xây dựng hệ giá trị cốt lõi của con người Việt Nam từ nhỏ. [1, 2]
- Tiếp cận dựa trên Quyền trẻ em: Nhấn mạnh 4 nhóm quyền chính (sống còn, phát triển, bảo vệ, tham gia), tôn trọng sự khác biệt cá nhân và bảo đảm sự công bằng, hòa nhập. [1, 2]
Thay đổi về cấu trúc nội dung giáo dục
- Tích hợp liên môn: Thay vì chia nhỏ kiến thức thành từng mảng biệt lập, nội dung mới mang tính tích hợp cao. Các hoạt động giáo dục được thiết kế thành các dự án lớn hoặc thông qua hình thức "học bằng chơi, chơi mà học". []
- Bổ sung công nghệ số: Lần đầu tiên chính thức đưa nội dung giáo dục công nghệ số vào cấp học mầm non giúp định hướng trẻ tương tác an toàn với thiết bị điện tử. []
- Làm quen ngoại ngữ: Khuyến khích cơ sở giáo dục cho trẻ tiếp cận và làm quen với tiếng Anh tại các địa phương có đủ điều kiện đáp ứng. [1]
Thay đổi về phương thức vận hành và đánh giá
- Khung chương trình mở: Trao quyền tự chủ cao cho giáo viên và nhà trường linh hoạt phát triển kế hoạch bài dạy phù hợp thực tế vùng miền. [1, 2]
- Đổi mới kiểm tra: Đánh giá chuyển từ chấm điểm tiêu chí cứng sang hình thức quan sát, đo lường sự tiến bộ về tâm lý học và hành vi của từng cá nhân trẻ. [1]
Tích hợp liên môn: Thay vì chia nhỏ kiến thức thành từng mảng biệt lập, nội dung mới mang tính tích hợp cao.
Hai nội dung bạn vừa đề cập chính là những điểm cốt lõi thể hiện rõ nhất xu hướng hiện đại hóa của Chương trình Giáo dục Mầm non (GDMN) mới thí điểm. Ý nghĩa cụ thể của hai thay đổi này bao gồm: [1]
Tích hợp liên môn qua hình thức "học bằng chơi, chơi mà học"
- Xóa bỏ ranh giới môn học: Thay vì tách biệt giờ học Toán, Văn học, hay Âm nhạc độc lập, chương trình mới gom các lĩnh vực này vào một chủ đề. [1]
- Thiết kế theo dự án: Trẻ học thông qua các dự án trải nghiệm thực tế. Ví dụ, với dự án "Trồng cây độc lập", trẻ vừa học đếm hạt giống (Toán), vừa gọi tên các loại cây (Ngôn ngữ), vừa vẽ tranh cây xanh (Thẩm mỹ) và học cách chăm sóc cây (Kỹ năng sống). [1, 2, 3]
- Tác dụng: Giúp trẻ tiếp thu kiến thức một cách tự nhiên, kích thích tư duy giải quyết vấn đề và không bị áp lực học tập. [1]
Bổ sung cấu phần giáo dục công nghệ số cho trẻ
- Không phải là dạy lập trình hay lạm dụng thiết bị: Mục tiêu không phải là bắt trẻ ngồi hàng giờ trước màn hình máy tính, điện thoại.
- Định hướng tương tác an toàn: Tài liệu hướng dẫn giáo viên cách giáo dục trẻ nhận thức về thiết bị số, dạy trẻ quy tắc sử dụng thiết bị thông minh an toàn (ví dụ: tư thế ngồi đúng, khoảng cách mắt, thời gian xem tối đa). [1]
- Khai thác học liệu số khoa học: Ứng dụng các trò chơi tương tác số bằng bảng thông minh, xem các video giáo dục sinh động để bổ trợ cho hoạt động khám phá thế giới xung quanh của trẻ.
[1, 2]
Một ví dụ cụ thể về dự án liên môn dành cho trẻ mẫu giáo 5 tuổi? Co tích hợp âm nhạc vào hoạt động mầm non để thu hoach
Chương trình Giáo dục Mầm non mới chắc chắn tích hợp sâu sắc âm nhạc vào các hoạt động để thu hút trẻ. Thay vì là một môn học riêng biệt, âm nhạc được sử dụng như một dung môi kết nối các lĩnh vực, vừa tạo năng lượng vui vẻ, vừa kích thích não bộ của trẻ. [1, 2, 3]
Dưới đây là một ví dụ cụ thể về dự án liên môn dành cho trẻ mẫu giáo 5 tuổi có lồng ghép yếu tố âm nhạc xuyên suốt:
Dự án liên môn 5 tuổi: "Vòng đời của những giọt nước"
Dự án này kéo dài trong khoảng 1–2 tuần, lồng ghép đa dạng các lĩnh vực phát triển của trẻ thông qua chu trình tự nhiên của nước: [1]
- Phát triển nhận thức (Khoa học & Toán): Trẻ làm thí nghiệm đun nước bốc hơi, quan sát sự ngưng tụ thành giọt nước (Khoa học). Trẻ thực hiện đếm số giọt nước, đo lường dung tích các cốc nước khác nhau (Toán). [1]
- Phát triển ngôn ngữ: Trẻ học thuộc bài thơ "Tâm sự của giọt nước", cùng giáo viên kể câu chuyện sáng tạo về hành trình phiêu lưu của một giọt nước từ đại dương lên bầu trời.
- Phát triển thẩm mỹ (Tạo hình & Âm nhạc): Trẻ vẽ tranh đám mây mọc ra hạt mưa, làm đồ chơi tự chế tạo tiếng mưa rơi. [1, 2]
Cách tích hợp âm nhạc để thu hút trẻ trong dự án
Âm nhạc không chỉ xuất hiện trong giờ hát mà được cài cắm làm "chất xúc tác" để dẫn dắt các hoạt động học tập cốt lõi: [1]
1. Âm nhạc là công cụ dẫn dắt và chuyển tiết học
- Kích thích bài học: Khi bắt đầu khám phá về mưa, thay vì giảng giải, cô giáo bật bài hát "Cho tôi đi làm mưa với" hoặc cho trẻ nghe âm thanh tự nhiên của tiếng sấm, tiếng mưa rơi rào rạt. Trẻ sẽ ngay lập tức bị thu hút, tập trung và tò mò đoán xem chủ đề hôm nay là gì. [1]
- Ổn định lớp: Khi chuyển từ hoạt động chạy nhảy (Động) sang ngồi tĩnh lặng làm thí nghiệm (Tĩnh), giáo viên sử dụng các giai điệu nhạc không lời du dương để giúp trẻ lắng dịu tinh thần một cách tự nhiên mà không cần dùng khẩu lệnh lớn tiếng. [1]
2. Âm nhạc lồng ghép vào vận động thể chất và trò chơi
- Vũ điệu đóng băng: Trẻ đóng vai các giọt nước tự do nhảy múa theo nhạc rộn ràng. Khi nhạc dừng đột ngột, trẻ phải "đóng băng" tạo dáng thành các khối băng đá đông cứng. Trò chơi này vừa vui nhộn vừa rèn luyện khả năng kiểm soát cơ thể và thính giác cho trẻ. [1]
- Mô phỏng âm thanh: Trẻ sử dụng các loại trống tự chế từ chai lọ cũ chứa sỏi, hạt đậu để tự gõ đệm theo các tiết tấu nhanh chậm khác nhau, mô phỏng tiếng mưa phùn (gõ nhẹ) hay mưa rào (gõ mạnh).
[1, 2]
3. Âm nhạc giúp ghi nhớ kiến thức sâu sắc
- Thay vì bắt trẻ học thuộc lòng lý thuyết khô khan về chu trình nước, giáo viên cho trẻ vận động múa minh họa theo lời bài hát có nội dung về hiện tượng tự nhiên. Những giai điệu vui tươi giúp cấu trúc kiến thức khoa học tự động lưu giữ vào trí nhớ của trẻ 5 tuổi một cách bền vững và đầy hào hứng. [1, 2, 3]
Có tài liệu nào của Bộ GĐĐT và Viện khoa học giao dục đặt vấn đề tích hợp âm nhạc vào hoạt động mầm non đổi mới không?
Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) cùng với Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam đều có các tài liệu chỉ đạo, hướng dẫn bồi dưỡng chuyên môn đặt vấn đề tích hợp âm nhạc vào hoạt động mầm non đổi mới. Khái niệm tích hợp âm nhạc không còn nằm ở việc "đến giờ thì hát", mà được nâng tầm thành một phương thức tiếp cận giáo dục đa giác quan. [1, 2, 3]
Các văn bản chỉ đạo và tài liệu chuyên môn chính thức bao gồm:
Tài liệu bồi dưỡng chuyên môn đổi mới hoạt động giáo dục âm nhạc
Bộ GDĐT ban hành tài liệu tập huấn chuyên sâu mang tên "Hướng dẫn tổ chức hoạt động giáo dục âm nhạc và tích hợp giáo dục âm nhạc trong các cơ sở Giáo dục Mầm non". [1]
- Đặt vấn đề đổi mới: Bộ chỉ rõ cách tiếp cận âm nhạc cũ mang nặng tính áp đặt kỹ năng, trả bài rập khuôn, chuyển dịch hoàn toàn sang phương pháp tiếp cận tiên tiến của thế giới. [1, 2]
- Giải pháp tích hợp: Tài liệu hướng dẫn giáo viên dùng âm nhạc làm phương tiện lồng ghép để dạy Toán (đếm nhịp), phát triển ngôn ngữ (đồng dao, thơ ca có nhạc), giáo dục cảm xúc xã hội và thể chất.[1, 2]
Đề án và mô hình nghiên cứu của Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam
Trong các báo cáo khoa học phục vụ cho việc xây dựng Chương trình GDMN mới, Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam đặt trọng tâm nghiên cứu vào phương thức tích hợp phương pháp giáo dục âm nhạc tiên tiến(như Orff-Schulwerk, Kodály, Dalcroze).
- Nội dung đặt ra: Chuyển từ "dạy hát" thành "vận động cảm thụ", dạy trẻ cách lắng nghe tiếng động thiên nhiên, sử dụng cơ thể làm nhạc cụ (Body Percussion) và tự sáng tạo ra giai điệu qua các dự án học tập liên môn. [1, 2]
Chương trình GDMN mới thí điểm (Theo Kế hoạch 324/KH-BGDĐT)
Trong hệ thống tài liệu hướng dẫn thí điểm, nguyên tắc "Tích hợp giáo dục" là nguyên tắc bắt buộc. Âm nhạc được phân bổ có mặt trong hầu hết mọi hoạt động: [1]
- Hoạt động đón trẻ/trả trẻ: Tích hợp âm nhạc trị liệu, nhạc không lời giúp ổn định tâm lý trẻ.
- Hoạt động khám phá: Tích hợp âm nhạc để kích hoạt tối đa các giác quan, giúp não bộ ghi nhớ kiến thức khoa học tự nhiên bền vững. [1, 2]
Nếu bạn đang xây dựng giáo án đổi mới hoặc nghiên cứu sâu, bạn có muốn tìm hiểu thêm về:
- Các nội dung cốt lõi của phương pháp âm nhạc Orff-Schulwerk được ứng dụng trong tài liệu tập huấn của Bộ GDĐT?
- Cách thức thiết kế góc âm nhạc mở trong lớp học theo đúng tiêu chí đổi mới?
- Các văn bản chỉ đạo chuyên đề chi tiết áp dụng cho địa phương của bạn?
Cách đánh giá năng lực cảm thụ âm nhạc của trẻ sau khi kết thúc dự án?
Trong tinh thần đổi mới của Chương trình Giáo dục Mầm non (GDMN) mới, việc đánh giá năng lực cảm thụ âm nhạc của trẻ 5 tuổi không còn dựa trên tiêu chí cứng nhắc như "hát thuộc bài" hay "múa đúng động tác của cô". Đánh giá mới chuyển sang đo lường sự phát triển năng lực, xúc cảm và tư duy sáng tạo thông qua chuỗi hoạt động của dự án liên môn. [1, 2]
Phương pháp đánh giá năng lực cảm thụ âm nhạc sau khi kết thúc một dự án (ví dụ dự án "Vòng đời của những giọt nước") được thực hiện dựa trên các tiêu chí và hình thức cụ thể:
Các tiêu chí đánh giá năng lực cốt lõi
1. Năng lực nhận biết và phân biệt âm thanh (Thính giác)
- Tiêu chí: Trẻ nhận biết được tính chất, sắc thái cơ bản của âm nhạc được sử dụng trong dự án.
- Biểu hiện ở trẻ 5 tuổi: Phân biệt được nhạc vui vẻ/buồn bã, nhanh/chậm, to/nhỏ. Biết liên tưởng tiếng nhạc nhanh, dồn dập với hình ảnh "mưa rào"; tiếng nhạc nhẹ, chậm rãi với "mưa phùn" hoặc "sương mù". [1]
2. Năng lực biểu lộ cảm xúc và phản ứng vận động (EQ & Thể chất)
- Tiêu chí: Trẻ biết dùng cơ thể hoặc ngôn ngữ để biểu lộ sự đồng điệu với giai điệu bài hát.
- Biểu hiện ở trẻ 5 tuổi: Tự động lắc lư, nhún nhảy, thay đổi biểu cảm khuôn mặt bộc lộ sự hào hứng khi nhạc nổi lên. Trẻ thực hiện tốt trò chơi vận động (như dừng lại tạo dáng "đóng băng" khi nhạc ngắt đột ngột để mô phỏng giọt nước biến thành đá). [1, 3]
3. Năng lực sáng tạo và cá nhân hóa (Tư duy đổi mới)
- Tiêu chí: Trẻ không bắt chước rập khuôn mà biết tự tạo ra các yếu tố âm nhạc theo ý thích.
- Biểu hiện ở trẻ 5 tuổi: Tự biết sử dụng các nhạc cụ tự chế (chai sỏi, gáo dừa) để gõ đệm theo các tiết tấu sáng tạo riêng của mình. Tự nghĩ ra vài động tác múa minh họa mới cho bài hát về giọt nước mà không cần cô làm mẫu. [1]
4. Năng lực chia sẻ và đánh giá (Ngôn ngữ)
- Tiêu chí: Trẻ biết nói lên cảm xúc cá nhân sau khi nghe hoặc biểu diễn một tác phẩm.
- Biểu hiện ở trẻ 5 tuổi: Trẻ biết gọi tên cảm xúc của mình (Con thấy vui/Con thấy mát mẻ như đang tắm mưa) và biết đưa ra nhận xét ngắn gọn về sản phẩm âm nhạc của bạn mình. [1, 2]
Các hình thức đánh giá trong chương trình đổi mới
Để thu thập các biểu hiện trên, giáo viên áp dụng 3 hình thức đánh giá cuốn chiếu:
- Đánh giá qua sản phẩm dự án (Event/Sản phẩm cuối): Tổ chức một buổi "Báo cáo dự án" nhỏ. Tại đây, trẻ cùng nhau biểu diễn vở kịch âm nhạc ngắn tái hiện lại chu trình của nước. Giáo viên sẽ quan sát mức độ tự tin, khả năng phối hợp nhóm và nhịp điệu của trẻ.
- Đánh giá bằng nhật ký quan sát (Portfolio): Giáo viên không chấm điểm mà ghi chép lại các khoảnh khắc đặc biệt của trẻ trong suốt 2 tuần diễn ra dự án vào hồ sơ cá nhân (ví dụ: "Ngày... bé An lần đầu tiên biết tự chế trống chai để gõ mô phỏng tiếng mưa rơi rất sáng tạo").
- Đánh giá thông qua đàm thoại: Sau mỗi hoạt động âm nhạc, cô đặt câu hỏi mở: "Con nghe bản nhạc này thấy giống giọt nước đang bay lên trời hay đang rơi xuống đất?". Câu trả lời của trẻ chính là thước đo chính xác nhất cho khả năng tưởng tượng và cảm thụ âm nhạc độc lập. [1]
Tai sao nhiều lãnh đạo giáo dục địa phương, trường phong mầm non cho rằng đổi mới giáo dục mầm non không cần đến kỹ năng âm nhạc cho giáo viên mầm non?
Quan điểm cho rằng không cần tập huấn kỹ năng âm nhạc cho giáo viên mầm non vì các văn bản thí điểm không nhắc kỹ đến từ khóa này là chưa phản ánh đầy đủ bản chất của đổi mới giáo dục. [1]
Quyết định số 388/QĐ-BGDĐT và Công văn số 2595/BGDĐT-GDMN là các văn bản mang tính chất khung, định hướng chiến lược và quy định tổ chức triển khai. Do đó, các văn bản này tập trung vào triết lý "lấy trẻ làm trung tâm", tăng cường trải nghiệm và năng lực thích ứng, thay vì liệt kê chi tiết từng kỹ năng chuyên môn của giáo viên. [1, 2, 3]
Lý do giáo viên vẫn bắt buộc phải nâng cao kỹ năng âm nhạc
- Tích hợp thẩm mỹ: Đổi mới giáo dục mầm non dịch chuyển mạnh mẽ sang hướng tích hợp. Âm nhạc không còn là một môn học biệt lập mà trở thành công cụ dẫn dắt để kích thích ngôn ngữ, vận động, cảm xúc và nhận thức của trẻ. Giáo viên thiếu kỹ năng âm nhạc sẽ không thể tổ chức các hoạt động tích hợp này hiệu quả. [1, 2]
- Phương pháp tiên tiến: Các phương pháp giáo dục hiện đại đang được áp dụng trong chương trình mới (như Reggio Emilia, Waldorf hay Thuyết đa trí tuệ) đều coi âm nhạc là một trong các "ngôn ngữ" biểu đạt cốt lõi của trẻ. Giáo viên cần có năng lực âm nhạc để cảm nhận, tương tác và khơi gợi năng lực này ở trẻ. [1]
- Tài liệu hướng dẫn: Các nội dung chuyên môn chi tiết, bao gồm cả kỹ năng âm nhạc và nghệ thuật, được cụ thể hóa trong bộ Tài liệu hướng dẫn thực hiện được xây dựng theo Kế hoạch số 324/KH-BGDĐT, chứ không nằm ở văn bản phê duyệt khung. [1]
Vì vậy, việc trang bị và bồi dưỡng kỹ năng âm nhạc cho giáo viên mầm non vẫn là một phần không thể tách rời trong tiến trình nâng cao năng lực chuyên môn để đáp ứng toàn diện mục tiêu của Chương trình giáo dục mầm non mới. [1]
