Chi tiết các hợp âm organ cơ bản thông dụng cùng cách bấm

Khi học các loại đàn theo lối đệm hát thì kiến thức đầu tiền mà mọi người cần học là hợp âm cũng như các quy luật, thế bấm và cách chuyển hợp âm. Và với loại nhạc cụ thông dụng như đàn organ thì việc ghi nhớ các hợp âm cũng hết sức quan trọng. Về cơ bản, hợp âm organ khá giống với hợp âm piano. Dưới đây là những chia sẻ của chúng tôi về các hợp âm organ cùng cách vận dụng các hợp âm này vào các bài đệm hát.

Các loại hợp âm organ cơ bản

Hợp âm organ sẽ gồm 7 nốt chính là Đô, Re, Mi, Fa, Sol, La, Si được ký hiệu lần lượt là C, D, E, F, G, A, B trong đó chia thành 4 loại chính:

• Hợp âm trưởng/thứ: đây là những hợp âm thông dụng và hay dùng nhất, trong đó, hợp âm trưởng được ký hiệu bằng chữ in hoa, còn hợp âm thứ được ký hiệu bởi chữ  in hoa và chữ “m” phía sau. Ví dụ: hợp âm đô trưởng là C, hợp âm đô thứ là Cm.
• Hợp âm thăng/giáng: là các hợp âm trưởng/thứ có thêm các ký hiệu dấu thăng (#) hoặc dấu giáng (b). Ví dụ: hợp âm đô thăng trưởng là C#, đô giáng thứ là Cbm.
• Các hợp âm trưởng/thứ có thêm ký hiệu khác, hoặc các chữ số: như M7, 7M, (+), (-), sus, aug, dim, (△),…. Ví dụ: CM7, Cm7, Fdim, Bsus,….
• Các hợp âm có dấu xẹt ngang (/): là những hợp âm phức tappj, với các ký hiệu khác và dấu xẹt ngang. Ví dụ: C#m/Fb, Cbdim/9,….

Các quy luật hợp âm Organ

• Cấu tạo nên các hợp âm sẽ gồm 3 nốt, và các hợp âm trưởng/thứ được bắt đầu bằng nốt gốc. Ví dụ, hợp âm đô trưởng/đô thứ sẽ bắt đầu bằng nốt đô (C). Các hợp âm thăng/giáng sẽ được tăng thêm/giảm đi 1/2 cung.
• Mỗi nốt trong hợp âm cách nhau 1 phím trắng.

Ví dụ, hợp âm fa trưởng(F) được cấu tạo từ 3 nốt là F(fa) – A(la) – C(đô). Trong đó, nốt la cách nốt fa 1 phím trắng, nốt đô cách nốt la một phím trắng.

Hợp âm trưởng (1-5-4):  Được ký hiệu bởi những chữ cái in hoa. Hợp âm trưởng cấu tạo gồm 3 nốt, nốt thứ nhất là nốt gốc của hợp âm, nốt thứ hai là nốt được đếm từ nốt thứ nhất lên 5 phím đàn đen trắng liên tiếp nhau, nốt thứ ba là nốt được đếm từ nốt thứ hai lên 4 phím đàn đen trắng liên tiếp nhau. Ví dụ, hợp âm Si gồm nốt gốc là Si và bắt đầu đếm từ nốt Si là số 1 đến nốt rê thăng là số 5 tức nốt thứ 2 và đếm tiếp đến 4 phím tiếp theo là fa thăng là nốt thứ 3.

• C (đô trưởng): Đô – Mi – Sol
• D (rê trưởng): Rê – Fa# – La
• E (mi trưởng): Mi – Sol# – Si
• F (fa trưởng): Fa – La – Đô
• G (sol trưởng): Sol – Si – Rê
• A (la trưởng): La – Đô# – Mi
• B (si trưởng): Si – Rê# – Fa#

Hợp âm piano thứ (1-4-5): Hợp âm piano thứ được kí hiệu thêm 1 chữ cái m phía sau những chữ cái in hoa. Tương tự cách giái thích của hợp âm piano trưởng, nốt thứ nhất là nốt gốc, nốt thứ hai cách nốt thứ nhất 4 phím đàn đen trắng liên tiếp, nốt thứ ba cách nốt thứ hai 5 phím đàn đen trắng liên tiếp.

• Cm (đô thứ): Đô – Mi (b) – Sol
• Dm (rê thứ): Rê – Fa – La
• Em (mi thứ): Mi – Sol – Si
• Fm (fa thứ): Fa – La(b) – Đô
• Gm (sol thứ): Sol – Si(b) – Rê
• Am (la thứ): La – Đô – Mi
• Bm (si thứ): Si – Rê – Fa#

Từ các hợp âm trưởng/thứ, chúng ta có thể dễ dàng suy ra được các hợp âm organ khác là hợp âm thăng và hợp âm giáng. Trong đó, hợp âm thăng là từ các hợp âm trưởng/thứ được nâng lên 1/2 cung. Ví dụ, hợp âm Đô trưởng thăng bao gồm Đô thăng – Fa- Son thăng.

Các hợp âm giáng từ từ các hợp âm trưởng/thứ giảm đi 1/2 cung.

Trên đây là những chia sẻ về các quy tắc hợp âm organ cũng cách bấm các hợp âm organ. Hi vọng với những chia sẻ này, các bạn sẽ dễ dàng hơn khi luyện ngón hay tập luyện loại nhạc cụ này.

Read more »

Biện pháp nâng cao chất lượng hướng dẫn đặt hợp âm cho ca khúc

Nguyễn Việt Châu[*]

Khi nói đến soạn đệm cho ca khúc, điều đầu tiên phải nói đến là hòa âm. Hòa âm là một thành tố quan trọng trong soạn đệm. Đặt hợp âm cho ca khúc không những tạo màu sắc mà còn làm tăng sự biểu đạt cho giai điệu, làm rõ hình tượng âm nhạc, định hình cấu trúc tác phẩm. Vì thế, nó có ý nghĩa lớn trong việc góp phần vào sự thành công của bài hát. 

1. Đặt hợp âm cho ca khúc

Khi đặt hợp âm đệm cần phải lưu ý luôn dựa trên sức hút của điệu thức. Do đó, vòng hòa thanh chủ yếu được xây dựng trên bậc I - IV - V hoặc trên bậc I - VI - II - V.

Quá trình đặt hợp âm cho ca khúc cần thực hiện các bước sau:

Bước 1: Cần xác định các hợp âm thường được dùng trong mỗi giọng. Thông thường, để dễ nhớ nên ghi nhớ các hợp âm là T - S- D( I – IV – V ) của giọng chính và giọng song song với nó.

Ví dụ: giọng chính là giọng G dur thì 6 hợp âm thường dùng sẽ là:

Giọng chính:  G - C - D (D7); Giọng song song: Em - Am - Bm

Chú ý: Nếu như giọng chính là giọng thứ thì thường được dùng là thứ hoà thanh vì vậy bậc V phải dùng công năng  D hoặc D7

Ví dụ: Giọng chính:  Em - Am - B (B7); Giọng song song:    G - C - G

Bước 2: Dựa vào giai điệu để đặt hợp âm sao cho hợp lý. Nếu hợp âm đặt không đúng vị trí, hòa âm sẽ rất khó nghe. Cách đơn giản nhất là phải xem các nốt trên giai điệu nằm trong hợp âm nào (có thể có những âm ngoài hợp âm), dựa trên cơ sở đó để xác định hợp âm có thể sử dụng.

1.1 Cách sử dụng hợp âm

1.1.1 Sử dụng hợp âm cho ca khúc theo phong cách phương Tây

- Sử dụng các hợp âm chính:

Trong âm nhạc phương Tây, các hợp âm bậc I, IV, V(7)là các hợp âm chính của điệu thức Trưởng và thứ. Có một số ca khúc, nhất là ca khúc thiếu nhi có thể sử dụng một cách khá hiệu quả chỉ với 3 hợp âm này.

VD                               HÀNH KHÚC TỚI TRƯỜNG

(Trích)

Nhạc: Pháp

Thực tế, có nhiều bài hát chỉ cần đặt hợp âm bậc I và V không nhất thiết phải đầy đủ 3 bậc mà vẫn đạt được hiệu quả tốt.

VD                                           ĐỘI KÈN TÍ HON

  Nhạc và lời: Phan Huỳnh Điểu

- Sử dụng các hợp âm phụ:

Ngoài các hợp âm chính thì sử dụng các hợp âm phụ soạn phần đệm sẽ làm phong phú màu sắc cho giai điệu, ca khúc thêm cuốn hút và hấp dẫn hơn.

Ở giọng trưởng, lấy C-dur làm mẫu ta sẽ có các hợp âm chính là: C, F, G(7) thì các hợp âm phụ là: Dm(7), Em, Am, Bdim(7).

Ở giọng thứ, lấy a-moll làm mẫu ta có các hợp âm chính là: Am, Dm, E(7) thì các hợp âm phụ là: C, F, Bdim(7), G, Gisdim(7) (với a-moll hòa thanh và giai điệu).

VD                   MÙA HẠ VÀ NHỮNG CHÙM HOA NẮNG

                                                                        (Trích)

                                                                                    Nhạc và lời: Nguyễn Thanh Tùng

Bài Mùa hạ và những chùm hoa nắng được viết ở giọng C-dur, các hợp âm phụ được sử dụng là Dm ở ô nhịp 6, 8 và Bdim ở ô nhịp 9...

Trong bài Chiều ngoại ô Mát-xcơ-va viết ở giọng a-moll, các hợp âm phụ được sử dụng là G ở ô nhịp 2, F ở ô nhịp 4 và 11, Bdim7/D ở ô nhịp 6, C ở ô nhịp 5 và 7, B7 ở ô nhịp 8...

VD                               CHIỀU NGOẠI Ô MÁT-XCƠ-VA

                                    (Trích)                        

Nhạc Nga

- Sử dụng đa dạng hợp âm:

Ngoài việc sử dụng các hợp âm chính và phụ của âm nhạc cổ điển châu Âu có thể sử dụng thêm nhiều hợp âm có màu sắc khác với hợp âm cổ điển, không thuần túy chỉ là hợp âm ba như sus, add, hợp âm có thêm nốt 6... Các ca khúc theo phong cách nhạc nhẹ thường sử dụng đa dạng hợp âm.

1.1.2. Sử dụng hợp âm cho bài hát dân ca và ca khúc có mang âm hưởng dân ca

Bài hát dân ca Việt Nam thường được viết ở điệu thức 5 âm nên nếu sử dụng hệ thống hợp âm ba và hợp âm bảy của âm nhạc phương Tây có thể sẽ không phù hợp, mất màu sắc dân ca. Đặt hợp âm cho những bài dân ca nên là những chồng âm, hợp âm liên quan đến điệu thức của bài. Một số chồng âm được sử dụng đệm trong dân ca có cấu tạo giống các hợp âm trong nhạc nhẹ như: sus, add... nên trong trường hợp này có thể mượn kí hiệu của nhạc nhẹ cho các chồng âm đó.

Ví dụ, bài được viết ở điệu thức 5 âm C - D - F - G - A ta có thể sử dụng các chồng âm và hợp âm sau:

Ca khúc mang âm hưởng dân gian có bài được viết ở điệu thức 5 âm và có bài viết ở điệu thức 7 âm, vì vậy có thể sử dụng các chồng âm kết hợp với các hợp âm phương Tây để đặt cho phần đệm, quan trọng là vẫn rõ âm hưởng dân ca của bài hát.

Bài Khi vui xuân sang (Theo điệu Tứ Quý nhạc Chèo) dưới đây mang âm hưởng Chèo và điệu thức được viết đan xen giữa 5 âm (A-C-D-E-G) với a-moll tự nhiên nên có thể soạn hợp âm như sau:

VD                               KHI VUI XUÂN SANG

(Trích)

 Theo điệu”Tứ Quý” nhạc Chèo

2.Một số quy tắc cần chú ý khi đặt hợp âm

Có nhiều cách để tiến hành đặt hợp âm cho giai điệu, ta có thể tìm hiểu một số cách tiến hành đặt hợp âm thường dùng sau đây:

2.1. Đặt hợp âm theo ô nhịp

Thông thường, hợp âm được đặt ở phách mạnh đầu ô nhịp và mỗi ô nhịp có thể là 1 hợp âm, cũng có trường hợp nhiều hơn 1 hợp âm trong một ô nhịp hoặc vài ô nhịp chỉ sử dụng 1 hợp âm.

Khi đặt hợp âm theo ô nhịp cần xem trong mỗi một ô nhịp đa số các âm thuộc về hợp âm nào của giọng thì lựa chọn hợp âm đó. Đây là lối tiến hành theo chiều dọc và là cách tiến hành khá đơn giản cho người mới học đệm. Bước đầu nên tập luyện với ca khúc thiếu nhi hay ca khúc có giai điệu tương đối đơn giản.

Các hợp âm được đặt trong mỗi ô nhịp đều có các âm thuộc về hợp âm đã chọn, như ở ô nhịp thứ nhất có 3 âm nằm trong hợp âm C và 2 âm nằm trong hợp âm Am (e1, a1) nhưng ta đặt hợp âm C vì nhịp đầu ở bài khẳng định giọng điệu và nốt a1 sẽ là nốt ngoại của hợp âm; ô nhịp 2 có 3 âm trong hợp âm C, 2 âm nằm trong hợp âm Em nhưng không nên sử dụng mà vẫn dùng hợp âm C để khẳng định điệu tính; ô nhịp 3 có 4 âm nằm trong hợp âm F nên ta đặt F...

Chú ý, các âm ở phách mạnh thường chọn nằm trong hợp âm, tuy nhiên có những âm là phách mạnh nhưng lại không cùng hợp âm với các âm trong ô nhịp, lúc này cần phải dựa vào các âm sau đó để lựa chọn cho phù hợp.

2.2. Đặt hợp âm chú ý tới tương quan chiều ngang của hợp âm

Đặt hợp âm theo ô nhịp là cách đặt theo chiều dọc, nhưng nếu chỉ có vậy thì đôi khi hiệu quả không đẹp mà cần phải chú ý tới tương quan chiều ngang,  nghĩa là mối liên quan giữa các hợp âm với nhau.

Vòng hòa âm điển hình dưới đây trong ca khúc nổi tiếng của The Eagles: Bm - F# - Asus2 - E9 - G - D - Em7 - F#7 có thể vòng hòa âm đưa ra trước rồi mới sáng tác giai điệu cho ca khúc và nó được sử dụng gần như từ đầu đến cuối bài, được quay đi quay lại nhiều lần. Điều này cho thấy tác giả có chủ ý tạo sự tương quan về màu sắc hòa âm, tạo cho người nghe một sức lôi cuốn và sự gắn kết chặt chẽ, đó chính là sức hấp dẫn trong mối tương quan chiều ngang của các hợp âm.

3. Một số vấn đề khác khi đặt hợp âm

Trong một ca khúc có thể có nhiều cách để đặt hợp âm, cách đặt hợp âm như trên không phải là duy nhất, tùy theo quan điểm thẩm mỹ từng người mà cách đặt hợp âm cho một ca khúc sẽ khác nhau, vấn đề là hiệu quả có hay hay không.

Ngoài việc đặt hợp âm theo ô nhịp (tương quan chiều dọc) và theo mối tương quan chiều ngang của hợp âm thì cần chú ý một số vấn đề khác như sau:

Những bài có nhịp độ chậm, dàn trải và ở ô nhịp có các nốt ngân dài, có thể đặt nhiều hơn 1 hợp âm trong 1 ô nhịp (không phải ô nhịp nào cũng nhiều hợp âm vì còn phụ thuộc vào giai điệu) và ngược lại, bài có nhịp độ nhanh có thể vài ô nhịp sử dụng 1 hợp âm.

Dựa vào nội dung của bài.hát. Xác định cao trào của bài có màu sắc sáng hay tối, trong các ca khúc, phần cao trào thường phát triển mạnh, có thể chọn các hợp âm 3 Trưởng, 7 Trưởng, hợp âm có nốt tăng... để làm tăng thêm màu sắc cho giai điệu.

Trong việc soạn đệm, cũng cần lưu ý: âm đầu tiên và âm kết thúc của bài hát phải đặt hợp âm chủ để đảm bảo tính ổn định. Đối với những phần kết câu, kết đoạn thường đặt các hợp âm không ổn định như ở bậc IV và V. Trong soạn đệm cho ca khúc có những bài hợp âm được đặt ở phách nhẹ, tuy nhiên hợp âm đó chỉ mang tính lướt nên thường chuyển đến những hợp âm cách chúng một quãng 4 đúng: G"C, F"B, A"D, B"E...

            Để soạn được những bài đệm hay,ngoài việc phân tích tác phẩm, tư duy phối khí, người soạn phải có kiến thức hòa thanh tốt, sử dụng các hợp âm một cách linh hoạt, tinh tế và có sự sáng tạo đặc biệt đối với những chỗ phức tạp như chuyển điệu hoặc ly điệu trong bài.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Nguyễn Khải (2015), Đặt hợp âm cho phần đệm ca khúc trong dạy học môn  hòa  âm  hệ  Đại học sư pham Âm nhạc, Luận văn Thạc sĩ Lý luận và phương pháp dạy học Âm nhạc, Trường ĐHSP Nghệ thuật TW, Hà Nội.
2. Nguyễn Mai Kiên (2003), Hòa thanh nhạc nhẹ, Giáo trình bậc Đại học, Nxb Trường Cao đẳng Văn hóa Nghệ thuật Quân đội, Hà Nội.
3. Đỗ Hải Lễ (1993), Hòa âm, Nxb Trường CĐSP Nhạc Họa TW, Hà Nội.
4. Patrick Moulou, Art Mickaelian (2011), 1000 Hợp âm cho đàn Organ và Piano, Nxb tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh.
5. Sơn Hồng Vỹ (2004), Tự đặt hợp âm cho đàn Guitar và Organ, Nxb Giao thông Vận tải, Thành phố Hồ Chí Minh.

______________________

[*] Lớp Cao học k1 - Chuyên ngành Lí luận và Phương pháp dạy học Âm nhạc

Read more »

Khái quát về học Piano đệm hát cơ bản

Tuy nhiên, không phải ai cũng đi đúng hước và đúng phương pháp để quá trình thực hành đệm hát Piano trở nên hiệu quả. Bài viết này chúng tôi sẽ hướng dẫn các bạn cách đệm hát Piano cho nhạc nhẹ (trọng tâm là những bản balad nhẹ nhàng). Hi vọng những bước cơ bản mà chúng tôi đề cập sau đây sẽ giúp bạn đi đúng hướng.

Đa số học viên tập đàn Piano hiện nay đều đến trung tâm hoặc thuê gia sư về dạy riêng, vì vậy học Piano đệm hát không phải là việc quá khó khăn. Nhưng với những bạn không có điều kiện thuê gia sư lâu dài thì thực hành đệm hát trong những giờ đàn cho nhà thờ sẽ là cách tốt nhất để bạn tiến bộ nhanh.

Muốn chơi đàn Piano đệm hát thì phải có nhạc cảm, biết cảm thụ và thuộc được các cách hoà âm của bản nhạc, phải ứng biến tốt, sáng tạo nhiều, nhưng kĩ thuật lại nhẹ nhõm hơn. Nhưng nói chung mỗi loại sẽ có cái khó riêng của nó. Nhìn vào kĩ thuật người ta cảm giác piano đệm hát dễ học hơn nhưng thực chất nhiều người chơi piano cổ điển lại không chơi Piano đệm hát được.

Sở dĩ nhiều bạn cho rằng đệm đàn Piano rất khó khăn vì :

1 . Người chơi phải nắm vững hòa thanh của bài hát. Nếu Piano đệm hát mà bạn chỉ cần đệm phô 1 hợp âm thôi là mọi người sẽ biết ngay chứ không như đệm đàn Organ, đàn Organ có nhạc nền nên đôi khi có thể che lấp lỗi phô của người chơi.

2 . Người chơi cần nắm vững giai điệu của bài mà mình đệm hát để nhiều khi vừa chạy hợp âm vừa đánh giai điệu hoặc phát triển giai điệu đó lên để người nghe và người hát không bị nhàm chán. Lý do cũng nằm ở đàn Piano không có trống, có kèn, có bass sẵn như đàn Organ

3 . Người đệm đàn Piano cần phải nắm vững tất cả các giọng vì Piano không có trans nên không +- được

4 . Người chơi Piano cũng cần có những trải nghiệm nhất định mới đệm hát tốt được.

Khác với Piano Cổ điển, Piano Đệm hát thì chỉ có phần Melodies – Giai điệu phần đánh của pianist là tự soạn hòa âm từ kiến thức hòa âm – nhạc lý – kỹ thuật ngón của mình sao cho hay nhất, hợp lý nhất!! Hay nói dễ hiểu hơn, piano đệm hát là bài nhạc được người chơi sáng tạo thêm phần đệm tuỳ cảm hứng, tuỳ trình độ mỗi người để có bản nhạc hay nhất theo đánh giá từng người.

Có 2 kiểu đệm chính bạn cần biết khi học đệm đàn Piano như sau:

1 - Đệm hòa âm và đồng thời chơi cả giai điệu, cái này dùng cho đệm hát khi người hát không nắm vững giai điệu hoặc chơi solo Piano 1 ca khúc.

2 - Đệm hòa âm only, ít đường nét giai điệu. Thường sử dụng trong đệm hát hoặc cho 1 nhạc cụ chơi giai điệu.

CÁC BƯỚC CƠ BẢN HỌC ĐÀN PIANO ĐỆM HÁT

Điều đầu tiên khi đệm 1 bài hát hoặc chơi 1 ca khúc trên đàn piano là ta phải thuộc hòa âm của nó (trước kia gọi là hòa thanh nhưng không chính xác nên đã bị đổi thành hòa âm) mà cụ thể là các hợp âm khi đệm.


Hãy nắm vững 14 hợp âm cơ bản trên Piano như sau

Hợp âm trưởng (kí hiệu bằng 1 chữ cái in hoa)

1 C (đô trưởng): Đô – Mi – Sol

2 D (rê trưởng): Rê – Fa# – La

3 E (mi trưởng): Mi – Sol# – Si

4 F (fa trưởng): Fa – La – Đô

5 G (sol trưởng): Sol – Si – Rê

6 A (la trưởng): La – Đô# – Mi

7 B (si trưởng): Si – Rê# – Fa#

Hợp âm thứ (kí hiệu bằng 1 chữ cái in hoa kèm theo chữ “m” phía sau)

1 Cm (đô thứ): Đô – Mi (b) – Sol

2 Dm (rê thứ): Rê – Fa – La

3 Em (mi thứ): Mi – Sol – Si

4 Fm (fa thứ): Fa – La(b) – Đô

5 Gm (sol thứ): Sol – Si(b) – Rê

6 Am (la thứ): La – Đô – Mi

7 Bm (si thứ): Si – Rê – Fa#






THỰC HÀNH PIANO ĐỆM HÁT



A: Đệm hòa âm không giai điệu (4 kiểu đệm đơn giản nhất mà bạn nên biết):

• 1. Cả 2 tay đều bấm hợp âm và chơi như đập nhịp: Kiểu đệm đơn giản nhất hay dùng cho đệm hát mà người hát nhịp không chắc lắm , đó là cả 2 tay đều bấm hợp âm và chơi như đập nhịp. Ví dụ hợp âm Đô trưởng nhịp 4/4: 2 tay đều bấm đô-mi-sol (có thể mỗi tay bấm 4 nốt cho dày) và chơi nốt đen như đập nhịp.

Một biến cách của kiểu này là thêm 1 nốt vào giữa các nốt đen để thay đổi 1 chút. Tốt nhất là thêm bậc 5 (vd đô trưởng thì thêm nốt sol) vào phía dưới và chỉ thêm ở tay phải, tay trái vẫn bấm hợp âm (nốt đen), như vậy tay trái chơi hợp âm, tay trái bấm hợp âm(nốt đen) + nốt sol (nốt đơn) => nghe sẽ dày hơn, đầy đặn hơn.

• 2. Rải các nốt chính của hợp âm trên những quãng rộng: Đây là kiểu đệm mà các bạn có thể gặp rất nhiều trong các tác phẩm của richard Clayderman. Đó là rải các nốt chính của hợp âm trên những quảng rộng (thường là chơi nốt đơn).

VD: Hợp âm đô trưởng đo-mi-sol rải thành đô - sol - mí. và nhắc lại 2 nốt sol-mí cho tới hết ô nhịp. Chơi như vậy ở 1 tay (thường là tay trái) tay còn lại thì giữ nhịp bằng cách chơi hợp âm (nốt đen) như kiểu đệm trên. Kiểu này cũng có những biến cách để cho âm thanh vang lên dầy hơn. VD không bấm đô - sol -mí mà bấm đô - sol - đô+mí..vv.vv..

• 3. Rải hợp âm nhưng dùng móc kép 2 tay đuổi nhau: sử dụng âm khu khá rộng của đàn piano.Có thể rải xuôi chiều, đảo chiều.

• 4. Tổng hợp của 3 loại trên (hay dùng nhất) nói đơn giản nó chính là sự kết hợp của 3 loại trên 1 cách hài hòa nhất, hợp với tính chất âm nhạc của bản nhạc mình đang chơi nhất. VD: tay trái chơi loại 3, tay phải chơi loại 1, thay đổi kiểu đệm khi hết 1 đoạn nhạc v.v



B. Chơi cả hợp âm + giai điệu

Thật ra các kỹ thuật của loại này cũng như trên chỉ khác 1 điều tay phải bạn phải chơi giai điệu của ca khúc (hoặc bản nhạc) tay trái thì đệm theo kiểu như trên nhưng làm sao để giai điệu quện vào hợp âm (cái này muốn hay thì phải tập nhiều)



Một điểm phải chú ý ở đây đó là khi tay phải chơi giai điệu không chỉ đơn thuần là giai điệu không mà phải lồng các hợp âm vào trong đó. Đơn giản vì bạn có năm ngón tay mà giai điệu chỉ dùng hết có..1 đến 2 ngón. Không thể để phí các ngón còn lại được hãy chơi thêm hợp âm vào (quan trọng là chơi đúng chỗ VD nhịp mạnh chẳng hạn) nhưng đừng làm dụng quá không thì nó sẽ rất ầm ỹ và xóa nhòa hết giai điệu.

Tiến Đạt - Đại lý bán đàn Piano uy tín



Trung tâm nhạc cụ Tiến Đạt là đại lý độc quyền của thương hiệu VALOTE HANDMADE GUITAR, đại lý chính thức của Yamaha tại Việt Nam. Chuyên phân phối các loại nhạc cụ: đàn Piano, đàn Organ, phụ kiện âm nhạc, đàn Guitar, đàn Ukulele,đàn Piano cũ.... Nếu bạn có nhu cầu cần mua hay cần tư vấn về nhạc cụ hãy liên hệ ngay với chúng tôi. Nhạc cụ Tiến Đạt sẵn sàng đồng hành cùng bạn trên con đường âm nhạc.

Với chế độ hậu mãi tốt nhất cho người tiêu dùng, TIẾN ĐẠT luôn đưa ra các chính sách đặc biệt về GIÁ cho các ban nhạc, trường học, trung tâm đào tạo nhạc và cửa hàng nhạc cụ nhỏ lẻ .Công ty luôn có chiết khấu giá cực kì ưu đãi cho khách hàng mua số lượng lớn, cửa hàng nhạc cụ, giá bán lẻ cạnh tranh cho khách hàng mua về sử dụng.



Tiến Đạt ( Tổng hợp )

Read more »

Một số thủ pháp soạn đệm đàn cho ca khúc trên đàn phím điện tử

 28 Tháng Hai 2018

Nguyễn Đắc Trung [*]

Đệm đàn cho ca khúc là phương thức dùng nhạc cụ để đệm phần nhạc nền trực tiếp cho lời hát, được thể hiện bởi người hát, sao cho âm thanh giữa tiếng hát và tiếng nhạc hòa quyện với nhau không rời rạc hay phô, chênh. 

Người đệm đàn được gọi là nhạc công và nhạc cụ dùng để đệm có thể là cả một dàn nhạc hoặc một nhạc cụ độc lập như Guitar, Piano hoặc Đàn phím điện tử. Để thực hiện tốt phần đệm đàn, đòi hỏi người nhạc công phải có kiến thức âm nhạc sâu rộng, nắm được kiến thức về hòa thanh, tiết tấu, giọng, điệu, đặc biệt có kỹ năng sử dụng thành thạo một loại nhạc cụ nhất định. Sau đây, tác giả xin được bàn cụ thể một số thủ pháp soạn đệm cho ca khúc trên đàn phím điện tử.

         1. Chọn tiết điệu phù hợp

Để chọn tiết điệu mong muốn trong khi đệm hát, trước hết ta cần hiểu nội dung, tính chất của bài hát, ý đồ truyền tải thông tin bài hát của tác giả đến với người nghe. Tiếp theo cần biết về tốc độ, số chỉ nhịp của bài hát để chọn tiết điệu phù hợp. Cụ thể như sau:

Với bài hát viết ở nhịp 4/4 mang tính chất mềm mại, trữ tình, ca ngợi tình yêu, quê hương… ở tốc độ chậm (tempo= 60-75) ta sử dụng tiết điệu Slow Ballad, 16 Beat Ballad, ở tốc độ (tempo=75-90) ta có thể sử dụng tiết điệu Rumba, cùng với tính chất đó. Nhưng nếu viết ở tốc độ nhanh hơn (tempo= 90-110) ta có thể sử dụng tiết điệu Bossanova, ở mức tempo=120 ta có thể sử dụng điệu Cha Cha Cha. Ví dụ: Em ơi Hà Nội phố, Điều giản dị, Biển cạn sử dụng tiết điệu 16 Beat Ballad. Tình cây và đất, Ai lên xứ hoa đào sử dụng điệu Rumba. Bây giờ tháng mấy, Về đây nghe em sử dụng điệu Bossa nova. Besame mucho, Cây cầu dừa sử dụng điệu Cha Cha Cha…

 Cùng ở nhịp 4/4 nhưng tính chất mạnh mẽ ta có thể sử dụng tiết điệu Rock ballad, Pop Ballad ở tốc độ chậm (70-110), và Rock ở tốc độ nhanh (120-150). Ví dụ: Chiều thu nhớ trường sử dụng Pop Ballad, Người đàn bà hóa đá sử dụng Rock Ballad. Lý kéo chài, Em muốn sống bên anh trọn đời sử dụng điệu Rock.

Ở nhịp ¾, với những bài hát viết ở tốc độ chậm (Tempo=50-70) ta nên dùng tiết điệu Slow waltz (boston) thay vì điệu Waltz (80-150). Ví dụ: Silent night, Không còn mùa thu, Riêng một góc trời sử dụng điệu Slow Waltz (Boston), Happy birthday, Nhạc rừng, VIệt Nam quê hương tôi sử dụng điệu Waltz.

Những ca khúc viết ở nhịp 6/8 đa số sử dụng tiết điệu slow rock, 6/8 rock. Ví dụ: Lâu đài tình ái, Giai điệu tổ quốc, Bài thánh ca buồn…

Với những bài viết ở nhịp 2/4 có tính chất nhộn nhịp, vui tươi trong sáng, tốc độ 120-140 ta thường chọn nhóm tiết điệu Dance như Disco, Techno, House… Ví dụ: Mùa hè xanh, Hãy hát lên…

Đối với nhịp 2/4 hoặc 4/4 có tempo lớn hơn 150, mang tính chất ngẫu hứng Jazz, thường dùng các tiết điệu Twist, Swing, Rock&Roll… ví dụ: 60 năm cuộc đời, Jingle bell…

            2. Chọn âm sắc phù hợp

Cũng giống như chọn tiết điệu, việc chọn âm sắc phù hợp là hết sức quan trọng quyết định đến chất lượng việc đệm hát. Người đệm cần chọn âm sắc một cách tinh tế, âm sắc đó phải phù hợp với tính chất, nội dung ý đồ tác giả muốn chuyển tải đến bài hát. Âm sắc đệm cần có âm lượng vừa phải, gọn gàng, không nên quá to hoặc chỉnh sửa hiệu ứng (effect) quá nhiều làm lấn át tiếng hát. Để chủ động trong việc linh hoạt thay đổi âm sắc trong bài đệm, cần ghi nhớ các âm sắc vào mục Registration Memory như sau: Chọn âm sắc cần dùng, sau đó nhấn nút Registration Memory rồi nhấn số vị trí cần lưu.

Ngoài ra, chúng ta cũng cần chọn âm sắc phù hợp với tiết điệu đang sử dụng như sau:

Đối với điệu Walt, ta chọn âm sắc cho thích hợp với tốc độ và phong cách của chúng. Với những tiết điệu có tốc độ nhanh (Vien Waltz, German Waltz, Italian Waltz,…) ta chọn những âm sắc nhạc cụ có tính linh hoạt như: Violin, Musette, Harmonica, String,…; với những điệu có tốc độ chậm hoặc vừa phải (Slow Waltz, English Waltz,…) ta chọn những âm sắc như: Oboe, Clarinet, Horn, Flute,… Hoặc với những style Jazz Waltz, Country Waltz, ta nên chọn những âm sắc các nhạc cụ đặc trưng cho phong cách này như: Jazz  Guitar, Country Guitar,…

Đối với âm sắc dùng để đệm cho điệu Boléro và Rumba cũng thường có tính chất mềm mại như: Flute, Pan Flute, Nylon Guitar, Harmonica, String,... Với các bài hát mang phong cách dân gian, chúng ta nên chọn các âm sắc để giả tiếng các nhạc cụ dân tộc Việt như âm sắc Dulcimer (giả đàn Tranh), Piccolo, Flute (giả tiếng Sáo trúc),...

Tango là điệu nhạc khá uyển chuyển, thích hợp với những bài hát bay bổng, lãng mạn. Vì vậy giai điệu và hòa âm đệm cần được thể hiện linh hoạt tùy theo sắc thái cảm xúc của bài. Âm sắc dùng để đệm cho điệu Tango thường là: Musette (chơi đàn Accordion theo kiểu Pháp), Nylon Guitar, Violin, String,...

Đối với điệu Polka, March người ta thường dùng các âm sắc có màu tươi sáng, khỏe khoắn như: Musette, Trumpet, Trombone, Brass,…

Khi đệm với tiết điệu Slow Rock, người chơi cần chọn những âm sắc có tính chất trữ tình như: nhóm kèn Saxophone, nhóm Guitar, nhóm đàn dây,… Bên cạnh đó, nên thể hiện các giai điệu và hòa âm đệm với cường độ êm ái cùng với sắc thái liền tiếng (legato).

Với các tiết điệu Ballad, người chơi cần chọn những âm sắc có tính chất trữ tình như: nhóm kèn Saxophone, nhóm Flute, nhóm đàn dây,… Bên cạnh đó, các giai điệu và hòa âm đệm cho điệu Ballad thường được thể hiện với cường độ êm ái (p hoặc mp) cùng với sắc thái liền tiếng (legato).

            3. Soạn nhạc dạo cho ca khúc

Trước khi thực hiện một ca khúc, người đệm đàn bao giờ cũng đánh một giai điệu nhạc dạo để người hát xác định được cao độ, nhịp độ, tốc độ của bài hát, đồng thời giúp người nghe chuẩn bị tiếp thu nội dung bài hát.

Trong âm nhạc chuyên nghiệp, phần nhạc dạo chiếm một phần rất quan trọng, nó đánh giá chất lượng bản phối và tay nghề của nhạc sĩ phối khí, giúp quyết định đến phần lớn sự thành công và để lại dấu ấn của khán giả đối với ca sĩ thể hiện.

Nhạc dạo thường có 2 phần, phần dạo đầu và phần dạo giữa. Ta có thể viết theo sơ đồ như sau:

Dạo đầu - Hát lời 1 -  Dạo giữa - Hát lời 2 hoặc tái hiện - Nhạc kết.

Phần dạo đầu thường bao gồm 4 hoặc 8 ô nhịp, có nội dung đơn giản nhưng phải thể hiện rõ ràng về nhịp điệu, âm chủ và điệu tính.

Có 2 cách để xây dựng phần nhạc dạo đầu:

Lấy phần điệp khúc: Cách đơn giản nhất để đánh nhạc dạo là lấy nguyên phần điệp khúc của bài làm nhạc dạo đầu, nhưng cách này chỉ áp dụng đối với những đoạn điệp khúc ngắn gọn.

Ví dụ: Bài hát Việt Nam Quê hương tôi, sáng tác Đỗ Nhuận

Phát triển giai điệu mới: đối với những bản nhạc có đoạn điệp khúc phức tạp, quá dài không thể lấy làm nhạc dạo, hoặc người đệm đàn muốn thể hiện năng lực đệm đàn tốt, có thể phát triển phần dạo hoàn toàn khác biệt. Phát triển giai điệu nhạc dạo mới phải bám vào bố cục của bài hát, cụ thể các yếu tố như âm hình tiết tấu, lối tiến hành hòa thanh…

Ví dụ: bài hát Tuổi đời mênh mông, sáng tác Trịnh Công Sơn

4. Đặt hợp âm cho ca khúc

Để đặt hợp âm hoặc hòa thanh cho ca khúc, người học phải biết phân tích về ca khúc đó, cụ thể phải xác định về giọng điệu, loại nhịp, phân tích cấu trúc hình thức câu, đoạn, xác định cao trào, tính chất âm nhạc của ca khúc.

Việc đặt hợp âm cho ca khúc ở mỗi người sẽ không giống nhau bởi vì phụ thuộc vào cách phân tích các yếu tố âm nhạc khác nhau, nhưng phải tuân theo một quy luật về giọng điệu của ca khúc. Hợp âm trong ca khúc không bao giờ là duy nhất đúng mà có thể có nhiều cách khác nhau, quan trọng là người nghe cảm thấy hay, phù hợp với bài hát và tạo được sự độc đáo riêng.

Các bước tiến hành đặt hợp âm cho ca khúc:

Xác định giọng: Để xác định được giọng, người đệm đàn cần nắm vững các kiến thức nhạc lý về điệu thức, gam, giọng cho sinh viên nắm rõ lý thuyết, sau đó dựa vào các yếu tố sau đây để xác định giọng.

Đầu tiên căn cứ vào hóa biểu (dấu hóa theo khóa) của bài hát. Từ hóa biểu có thể xác định được cặp giọng song song trưởng - thứ.

Thứ hai, để xác định được giọng, cần xem âm mở đầu và âm kết thúc của bài hát. Thông thường, âm mở đầu của bài hát là âm thuộc hợp âm chủ (không kể các âm trong nhịp lấy đà). Ví dụ: Trong giọng đô trưởng, âm mở đầu cho bài hát thường là âm Đô, hoặc Mi, hoặc Sol. Âm kết thúc của bài hát thường là âm chủ. Nếu âm mở đầu và âm kết thúc trùng với một trong hai âm chủ của cặp giọng song song thì giọng của bài hát có thể đã được xác định.

Xác định các hợp âm chính và phụ cho từng giọng: chúng ta cần nắm rõ hệ thống các hợp âm cơ bản của giọng đã được xác định trong bài hát, bao gồm hợp âm chính và hợp âm phụ. Hợp âm chính được thành lập trên các bậc I, IV, V. Các hợp âm phụ được thành lập trên các bậc II, III, VI, VII.

Xác định cấu trúc, hình thức: Ngoài yếu tố về giọng, loại nhịp, hình thức của bài hát cũng là yếu tố rất quan trọng. Cần xác định câu, đoạn trong bài hát, xác định những điểm cao trào, kết câu, kết đoạn để đặt hợp âm phù hợp.

Tiến hành đặt hợp âm: Sau khi xác định được giọng, hình thức bài hát chúng ta tiến hành đặt hợp âm dựa vào các yếu tố cơ bản sau:

- Hợp âm thường được đặt ở phách mạch hoặc phần mạnh của phách.

- Trong một nhịp, các âm ở giai điệu nối tiếp nhau thường trùng với các âm của một hợp âm  nhất định. Nếu số lượng âm ở giai điệu trùng với hợp âm nào nhiều hơn, ta sẽ sử dụng hợp âm đó.

Ví dụ: 

Trong ví dụ trên: ở ô nhịp thứ 3 có 2 âm La và 1 âm Fa. Cả 3 âm này đều trùng với các âm ở hợp âm Fa trưởng, vì vậy ta đặt hợp âm Fa trưởng vào đầu ô nhịp đó.
- Cần chú ý đến khuynh hướng giải quyết của hòa thanh, bậc V về bậc I, II-V, III-VI… thường được hiểu là cách giải quyết hợp âm Át về Chủ. Hướng giải quyết này thường xuất hiện từ ô nhịp trước, vì vậy khi đặt hợp âm cần có mối liên hệ giữa các nhịp trước và sau sao cho có sự logic.
Ví dụ: 

Trong ví dụ trên, dễ dàng nhìn thấy sự giải quyết hợp âm C - F, D7 - G, E7 - Am, G - C. Ta có thể hiểu hợp âm trước là Át của hợp âm sau.

- Chú ý các âm thêu, âm lướt thường không nằm trong hợp âm, nó thường xuất hiện rất ngắn chỉ để tô điểm thêm màu sắc của giai điệu.

Tóm lại, việc đệm đàn cho ca khúc là một công việc khó, đòi hỏi người đệm phải có kiến thức sâu rộng về âm nhạc, có kỹ thuật tốt về thực hành đàn cũng như kỹ năng tốt về thao tác trên đàn phím điện tử. Bên cạnh đó, ý thức về rèn luyện thường xuyên và đam mê học hỏi là yếu tố quyết định đến thành công.

Tài liệu tham khảo

1. Đinh Công Hải (2011), Phương pháp soạn đệm trên đàn Organ, Đề tài nghiên cứu khoa học, Học viện Âm nhạc Huế.

2. Cù Minh Nhật (2015), Học đệm Organ, tập 1, 2, 3, 4, Nxb Âm nhạc Hà Nội.

3. Ngô Ngọc Thắng (2007), Organ thực hành - những bản đệm đàn cho ca khúc, tập 1, 2, Nhà xuất bản Âm nhạc Hà Nội.

4. Xuân Tứ (2001), Giáo trình đệm nđàn phím điện tử, Nxb ĐHSP TP. Hồ Chí Minh.

5. A.Multi (1954), Bài tập hòa âm, Nxb Âm nhạc Hà Nội.

[*] Lớp Cao học k6 - Chuyên ngành Lí luận và Phương pháp dạy học Âm nhạcnghệ  trình nghghệ thuật

Read more »

Phương pháp soạn nhạc dạo trên đàn keyboard đối với sinh viên chuyên ngành Mầm non

 

                                                                                     Phạm Tuấn Hưởng [*] 

Đàn Keyboard (Đàn phím điện tử) hiện nay đang rất phổ biến trên thế giới với tính năng, hiệu quả sử dụng rộng rãi, có thể tham gia vào nhiều dạng hoạt động nghệ thuật khác nhau. Nhờ áp dụng những tiến bộ khoa học ngành điện tử, đàn Keyboard từ vị thế cây đàn tái tạo âm thanh đã nhanh chóng phát triển thành nhạc khí có âm thanh tổng hợp phong phú, đa dạng.

Bài hát trong chương trình học đệm cho sinh viên chuyên ngành Giáo dục Mầm non được quy định chặt chẽ chủ yếu là ở tính chất thể loại, cấu trúc hình thức âm nhạc, nội dung, tư tưởng, phong cách thể hiện. Giảng viêncần giảng cho sinh viên nắm tương đối vững những đặc điểm đó của ca khúc dùng trong nhà trường cùng với việc trang bị kỹ thuật chơi đàn Keyboard cho sinh viên là những yêu cầu quan trọng để giáo viên dựa vào đó đưa ra phương pháp giảng dạy giúp cho sinh viên đệm tốt các bài hát. Giảng viên cần đưa ra những ca khúc điển hình của các phong cách âm nhạc khác nhau. Từ đó, giao bài trong nhóm mỗi em một bài khác nhau. Trong quá trình học tập, các em có thể tiếp thu, kiến thức không chỉ ở trong bài của mình mà còn hiểu về các ca khúc có phong cách khác của các sinh viên trong nhóm.

Thông thường các tác giả không viết phần nhạc dạo cho bài hát của mình mà do người chơi đàn tự soạn hoặc ca khúc được các nhạc sĩ hòa âm phối khí, biên soạn dành cho từng nhạc cụ hay tốp nhạc, dàn nhạc đệm. Sinh viên cần tìm hiểu kỹ bài hát về thể loại, nội dung, tính chất âm nhạc của bài hát, cần nghe kỹ và học thuộc bài hát, xác định giọng, nhịp độ, tiết tấu, tốc độ, âm sắc, hòa âm… của bài hát. Giảng viên cần đệm mẫu và hướng dẫn cho sinh viên các phương pháp, thủ pháp soạn dạo đầu, dạo khi hết câu, hết đoạn, dạo giữa và dạo cho kết bài.

1. Soạn nhạc dạo đầu 

Thông thường các tác giả không viết phần nhạc dạo cho bài hát của mình mà do người chơi đàn tự soạn hoặc ca khúc được các nhạc sĩ hòa âm phối khí, biên soạn dành cho từng nhạc cụ hay tốp nhạc, dàn nhạc đệm. Với những bài hát này, người chơi đàn phải tập ghi nhớ giai điệu của bài hát để soạn phần dạo. Giảng viên cần hướng dẫn và gợi ý cho sinh viên cách viết câu dạo. 

Khi đệm hát, người chơi đàn thường lấy nét giai điệu của bài hát để làm câu dạo. Có thể là nét giai điệu phần đầu hoặc điệp khúc của bài hát rồi sau đó biến tấu nét giai điệu đó để tránh sự lặp lại.

Người đệm đàn cũng có thể dựa trên thang âm, điệu thức, hòa thanh, giai điệu, tiết tấu, âm hình chủ đạo, nội dung, tính chất âm nhạc… của bài hát để sáng tạo nên nhạc dạo riêng cho bài hát. Người đệm có thể dùng thủ pháp mô phỏng, giữ nguyên âm hình tiết tấu, thay đổi cao độ, soi gương, xé lẻ và tổng hợp, kéo dài hay co ngắn giai điệu… để sáng tạo nên nhạc dạo. 

Sinh viên có thể nhấn nút Intro trên đàn Keyboard để có phần dạo đầu của cho bài hát. Việc soạn nhạc dạo đầu phụ thuộc vào tính chất, thể loại của bài hát.

Ví dụ: Khi đệm hát cho bài “Quốc ca” (Văn Cao), để mở đầu, người đệm chỉ cần chơi một hợp âm dày trên chủ âm của bài hát để người hát có thể hát vào bài.

2.Soạn nhạc chuyển câu, chuyển đoạn

Thông thường các bài hát Mầm non, giữa các câu và các đoạn thường có ngân hoặc nghỉ rất ngắn nên giảng viên cần hướng dẫn cho sinh viên biết cách soạn các nét giai điệu hoặc tiết tấu phù hợp để chuyển câu, chuyển đoạn cho sinh động.

Trong quá trình học đệm đàn Keyboard sinh viên đã được giới thiệu và học một số âm hình đệm đơn giản nhất, cách thức sử dụng, khai triển âm hình đó để đệm một ca khúc như thế nào. Sinh viêncó thể dùng cách chập hợp âm để làm điểm nhấn, báo hiệu cho người hát tiếp tục vào câu, đoạn hát tiếp theo cho đúng nhịp.

Ví dụ: Cách đệm tay phải khi chuyển câu, chuyển đoạn

 Với bài hát “Trống cơm” sinh viên có thể dùng cách chập hợp âm để đệm chuyển giữa các câu, đoạn của bài hát.

3.Soạn nhạc dạo giữa

Thông thường, một ca khúc được người biểu diễn hát 2 lần, vì vậy giảng viên cũng cần hướng dẫn cho sinh viên biết soạn và chơi đoạn dạo giữa. Có thể dùng lại câu nhạc dạo đầu để dùng cho dạo giữa hoặc soạn một nét giai điệu mới để đỡ bị lặp lại.

Đơn giản nhất là sinh viên có thể lấy nét giai điệu của bài hát để làm câu dạo, các em còn có thể chọn nét giai điệu phần đầu hoặc điệp khúc của bài hát rồi sau đó biến tấu nét giai điệu đó để tránh sự lặp lại gây nhàm chán.

Ví dụ: Soạn nhạc dạo giữa

Đối với bài hát “Tiếng hát giữa rừng Pác Bó” đã lấy nét giai điệu của bài thay đổi một số chi tiết để làm câu dạo giữa bài. Vì vậy, sinh viên phải tinh tế trong việc nắm bắt giai điệu của bài hát để khai triển thành câu nhạc dạo.

4.Soạn nhạc phần kết của bài hát

Việc soạn đệm cho phần kết của bài hát phụ thuộc vào tính chất âm nhạc và nội dung của bài hát. Bên cạnh đó còn phụ thuộc vào hình thức biểu diễn của bài hát.

Nếu là bài mang tính hành khúc, rộn ràng, nhanh, trong sáng, hát đồng ca, sinh viên có thể dùng hợp âm dày và các tiết tấu mang tính hành khúc để kết.

Ví dụ: Kết chập hợp âm

Với bài hát “Sắp đến tết rồi” sinh viên có thể dùng cách kết chập hợp âm như ví dụ trên. Nhằm kết gọn, mạnh mẽ, khỏe khoắn phù hợp với tiết tấu đệm cho bài hát là tiết tấu Cha cha cha.

Bài hát mang tính chất trữ tình đệm cho học sinh Mầm non hát đơn ca, sinh viên có thể tìm một nét giai điệu phù hợp để đệm cho phần kết.

Trong việc dạy cho sinh viên phương pháp soạn nhạc dạo, giảng viên cần tăng cường sưu tầm các bài hát có phần đệm hay, qua băng đĩa hoặc trên các phương tiện thông tin, truyền thông để sinh viên tham khảo. Giảng viên cũng nên chuẩn bị một số bài soạn để thị phạm trên lớp.

Ví dụ:Cho con - Phạm Trọng Cầu(Soạn cho đàn Casio CT-670), Đất nước - Phạm Minh Tuấn (Xuân Trung viết cho Organ), Đi cấy- Dân ca Thanh Hóa (Xuân Trung viết cho Organ), Em là hoa hồng nhỏ - Trịnh Công Sơn (Soạn cho đàn Casio CT-670)…

5. Ghép phần đệm với người hát hoặc nhạc cụ khác

Sau khi đã soạn xong các phần dạo, sinh viên cần học thuộc ca khúc cùng với phần dạo đã soạn, sau đó các em cần ghép phần đệm với người hát hoặc một nhạc cụ khác.

Các em có thể tự hát để ghép phần đệm hoặc nhờ các sinh viên khác hát hoặc chơi giai điệu chính trên đàn Keyboard để ghép phần đệm đã soạn.

Khi ghép phần đệm với người hát, sinh viên cần chơi chính xác, thể hiện tốt sắc thái, tình cảm giai điệu của câu dạo, của giai điệu và hợp âm đệm với sự vững vàng, tự tin về nhịp, tiết tấu và tempo…. Làm tốt các yêu cầu trên, các em mới thực hiện được vai trò chỗ dựa cho người hát. Các em cần lựa chọn âm lượng vừa phải để nhạc đệm quá to át người hát hoặc qua nhỏ làm người hát khó nghe, khó phối hợp tốt với phần đệm. Khi chơi nhầm hòa thanh hay giai điệu hoặc câu dạo, các em không nên dừng lại mà chọn nhịp tiết theo để đệm tốt cho người hát… Sinh viên cũng nên tập có sự giao lưu về biểu diễn âm nhạc với người hát như gật đầu, ra dấu hiệu kết thúc câu dạo để vào lời hát hoặc ra hiệu để chuẩn bị kết thúc bài hát…

Phần tập ghép bài đệm trên đàn Keyboard với người hát rất quan trọng. Nó giúp cho sinh viên có kết quả biểu diễn bài đệm hát hoàn chỉnh về mặt kỹ thuật từ đầu tới cuối bài đệm cũng như thể hiện được nội dung, tính chất, sắc thái tình cảm của bài hát một cách thật hòa hợp, ăn ý với người hát… 

6. Tổ chức lớp học

Sinh viên ngành Mầm non là sinh viên được đào tạo ra làm giáo viên Mầm non giảng dạy ở tất cả các môn học ở bậc học Mầm non và là sinh viên không chuyên âm nhạc.

Việc lựa chọn những sinh viên có trình độ chơi đàn khác nhau và phân thành các nhóm có trình độ tương đương là rất quan trọng. Trình độ chơi đàn của hầu hết sinh viên khi vào trường đều chưa có gì, nhưng cũng có em đã được học đàn từ trước, có những em năng khiếu chơi đàn nổi trội… Giảng viên cần nắm chắc trình độ và năng khiếu chơi đàn của từng sinh viên để phân chia nhóm cho phù hợp. Phương pháp này đòi hỏi người thầy không chỉ là những người dạy các em trong giờ mà còn phải như là một nhà quan sát đối tượng học. Từ đó giúp người giảng viên có phương pháp chọn lựa sao cho phù hợp với từng nhóm.

Theo chúng tôi ngoài các phương pháp chung để thực hiện giảng dạy  môn đệm đàn Keyboard, người dạy cần lưu ý đến hiện tượng phát triển năng khiếu không đồng đều, nên giảng viên cần sắp xếp lựa chọn theo nhóm:

- Nhóm sinh viên khá là những sinh viên tiếp thu bài giảng, kỹ năng chơi đàn tương đối tốt.

- Nhóm sinh viên trung bình là những sinh viên tiếp thu được bài giảng, kỹ năng chơi đàn ở mức độ bình thường.

- Nhóm sinh viên yếu là những sinh viên tiếp thu chậm bài giảng, kỹ năng chơi đàn còn lúng túng.

Sinh viên có thể lần lượt luyện tập theo nhóm của mình. Như vậy, trong quá trình giảng dạy bộ môn, giảng viên sẽ tạo điều kiện thuận lợi để phát triển khả năng đối với sinh viên thuộc nhóm khá và có những biện pháp bồi dưỡng tích cực cho những sinh viên thuộc nhóm trung bình và yếu. Như vậy sẽ phát huy được tính tích cực sáng tạo và học tập của sinh viên trong nhóm, gây hứng thú và sự phấn đấu học tập của các em.

Để rèn luyện tốt kỹ năng đệm đàn Keyboard cho sinh viên Mầm non, trước tiên giảng viên phải trang bị cho các sinh viên chuyên ngành Mầm non kỹ năng chơi đàn Keyboard. Sinh viên cần nắm vững Lý thuyết âm nhạc có liên quan đến việc học một nhạc cụ, tính năng nhạc cụ, cách sử dụng và tư thế chơi đàn, kỹ thuật cơ bản khi chơi đàn Keyboard. Để rèn luyện kỹ thuật ngón bấm, giảng viên Âm nhạc có thể chọn lọc một số gam, bài tập kỹ thuật, etude và các tác phẩm âm nhạc cổ điển châu Âu, tác phẩm âm nhạc mang phong cách Jazz, Pop, Rock, tác phẩm Việt Nam phù hợp cho sinh viên học để nâng cao trình độ chơi đàn Keyboard cho các em.

Trước khi bước vào phần thực hành kỹ năng đệm đàn Keyboard, sinh viên cần tìm hiểu kỹ bài hát về thể loại, nội dung, tính chất âm nhạc của bài hát. Các em cần nghe kỹ và học thuộc bài hát, xác định giọng, nhịp độ, tiết tấu, tốc độ, âm sắc, hòa âm… của bài hát. Giảng viên cần đệm mẫu và hướng dẫn cho sinh viên các phương pháp, thủ pháp soạn dạo đầu, dạo khi hết câu, hết đoạn, dạo giữa và dạo cho kết bài và luyện tập hòa tấu phần đệm đàn Keyboard với giọng hát.

Read more »

“Trí thức trẻ vì giáo dục 2019: chờ công trình hợp chương trình mới.

TTO - Các công trình, sáng kiến dự thi Tri thức trẻ vì giáo dục 2019 được chọn lựa dựa trên tính mới, tính khả thi. Đối tượng dự thi là cá nhân hoặc nhóm không quá 5 người, không quá 35 tuổi.

• Bất ngờ 'Tri thức trẻ vì giáo dục 2018'
• Bốn công trình đoạt giải 'Tri thức trẻ vì giáo dục'
• Chung khảo 'Tri thức trẻ vì giáo dục 2018'

Ban tổ chức trao các gói hỗ trợ cho các tác giả đoạt giải Tri thức trẻ vì giáo dục năm 2018 - Ảnh: NAM TRẦN

Ngày 2-5, Trung ương Đoàn, Bộ GD-ĐT, báo Tuổi Trẻ và Công ty cổ phần Tập đoàn Thiên Long chính thức phát động chương trình Tri thức trẻ vì giáo dục năm 2019.

Bước sang mùa thứ tư, ban tổ chức tiếp tục tìm kiếm các công trình, sáng kiến thuộc 3 nhóm nội dung: đổi mới phương pháp giảng dạy và học tập; sáng chế công cụ phục vụ giảng dạy và học tập, nghiên cứu; công trình nghiên cứu trong lĩnh vực khoa học giáo dục. 

Các công trình, sáng kiến được chọn lựa dựa trên tính mới, tính khả thi. Đối tượng dự thi là cá nhân hoặc nhóm không quá 5 người, không quá 35 tuổi. 

Thời gian nhận hồ sơ đến hết ngày 30-9-2019 Thông tin chi tiết về chương trình xem tại đây.

Bộ GD-ĐT đánh giá cao chương trình Tri thức trẻ vì giáo dục trong suốt 3 năm qua, góp phần cụ thể hóa, đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục. Năm 2019, chúng tôi mong muốn các tác giả dự thi bám sát vào chương trình giáo dục phổ thông mới, có sáng kiến thêm về giáo dục trải nghiệm và hướng nghiệp.

Ông Doãn Hồng Hà - phó vụ trưởng Vụ Giáo dục chính trị và công tác HSSV, Bộ GD-ĐT)

Lợi nhuận tiềm tàng là chất lượng giáo dục

TS Nguyễn Quân, nguyên bộ trưởng Bộ Khoa học - công nghệ, gắn bó với chương trình suốt 4 năm, tham gia vào hội đồng ban giám khảo nêu những tiêu chí quan trọng để tham gia chương trình này: tính thực tiễn - các công trình đoạt giải các năm qua đều xuất phát từ thực tiễn nhu cầu của giáo viên, học sinh. 

Tuy nhiên, TS Nguyễn Quân lưu ý bên cạnh tính thực tiễn, các tác giả cũng cần quan tâm đến khả năng thương mại hóa của các nghiên cứu. Đây cũng là mong muốn, nỗ lực của ban tổ chức - trở thành cầu nối kết nối các nhà đầu tư, tìm ra các "địa chỉ ứng dụng" và tạo dựng thị trường cho các sản phẩm về giáo dục.

"Đầu tư lĩnh vực này có thể lợi nhuận không cao, thậm chí không có lợi nhuận nhưng lợi nhuận tiềm tàng nhất là chất lượng giáo dục" - TS Nguyễn Quân nói. 

Do đó, mong muốn các nhà đầu tư, tập đoàn kinh tế, doanh nghiệp quan tâm đầu tư vào lĩnh vực giáo dục tạo điều kiện cho các tác giả đoạt giải phát triển sản phẩm của mình, phục vụ rộng rãi cho cộng đồng.

Điểm mới của mùa thứ 4 là ban tổ chức sẽ phối hợp với các trường ĐH sư phạm triển khai xuyên suốt chương trình thông qua các hội nghị, nghiên cứu khối ngành sư phạm. Đây là một kênh "khổng lồ" về khối lượng đề tài nghiên cứu trong lĩnh vực giáo dục, từ đó có thể mở rộng độ phủ sóng của chương trình này. Bên cạnh đó, tổ chức sơ kết 3 năm gặp gỡ các tác giả đoạt giải cũng là dịp để ban tổ chức đánh giá lại các công trình, sáng kiến được áp dụng rộng rãi trong thực tiễn ra sao. 

Anh Bùi Quang Huy - bí thư Trung ương Đoàn, chủ tịch Trung ương Hội Sinh viên VN

Tạo niềm tin cho tri thức trẻ

Năm 2018 là "năm gặt hái" với khối lượng công trình, sáng kiến gửi về có chất lượng cao. Các công trình, sáng kiến sau khi đoạt giải đã được áp dụng hiệu quả trong thực tiễn. Cụ thể, sản phẩm "Đèn học thông minh The Smart Light công nghệ 4.0 (IoT)" của tác giả Nguyễn Huy Du nhận được đầu tư trong và ngoài nước và hiện đang xây dựng nhà máy sản xuất sản phẩm tại TP.HCM; công trình "Toán tương tác - Flash for Math" của học sinh Nguyễn Nga Nhi được dạy thử nghiệm ở nhiều trường học; phần mềm học tiếng Anh trực tuyến IOSTUDY và học song ngữ FullLook được thương mại hóa và có doanh thu.

Tác giả Nguyễn Huy Du với sản phẩm đèn học thông minh chia sẻ khâu đau đầu nhất với các tác giả là huy động nguồn vốn và tổ chức sản xuất. 

"Qua chương trình, tôi đã hoàn thành khâu huy động nguồn vốn và đang xây dựng nhà máy ở TP.HCM, sắp tới sẽ đưa sản phẩm sang thị trường Campuchia. Chương trình "Tri thức trẻ vì giáo dục" giúp chúng tôi vững tin hơn về con đường mình đang đi đúng với xu hướng của giáo dục. 

Chúng tôi còn được các chuyên gia trong lĩnh vực khoa học công nghệ đánh giá tính khả thi, độ hữu ích của công trình, từ đó tự tin đưa sản phẩm ra thị trường" - tác giả chia sẻ.

Với sáng kiến "Thiết kế thiết bị PSE giúp cho trẻ mắc hội chứng Down học - đọc thông qua các chủ đề của kỹ năng sống", nhóm tác giả Dương Thị Thu Hà, Bùi Minh Ngọc, Bùi Khánh Vy nhận được gói đầu tư trị giá 300 triệu đồng. 

Nhóm cho biết sắp tới sẽ cho ra mắt cuốn cẩm nang hỗ trợ các bà mẹ có con mắc hội chứng Down giúp các bà mẹ vượt qua tâm lý, hỗ trợ cho quá trình chăm sóc, giáo dục con trẻ.

"Năm 2019, chúng tôi tiếp tục đồng hành cho cuộc thi "Tri thức trẻ vì giáo dục", cùng với các đơn vị tổ chức triển khai chuyên đề hội thảo tại 5 TP lớn trên toàn quốc nhằm tuyên truyền rộng rãi chương trình, lắng nghe ý kiến của các tri thức trẻ. Bên cạnh đó, chúng tôi tiếp tục hỗ trợ ứng dụng các công trình, sáng kiến ứng dụng vào thực tiễn, vào giáo dục. 

Cụ thể, hỗ trợ gói truyền thông mạng xã hội cho công trình "VEC - Hệ thống xác thực trình độ học vấn bằng công nghệ blockchain" của nhóm tác giả Lê Yên Thanh, Lâm Trung Hiếu, Nguyễn Lâm Ngọc Bích và gói sản xuất catalogue giới thiệu sản phẩm đối với công trình "Phần mềm học tiếng Anh trực tuyến IOSTUDY" của nhóm tác giả Lục Quang Tấn, Trần Đức Thắng, Nguyễn Thành Luân, Phạm Trung Hiếu.

Trong 3 năm qua, chúng tôi đã trực tiếp hỗ trợ kinh phí cho một số công trình, trở thành cầu nối giữa tác giả với các đơn vị khác để hiện thực hóa các ý tưởng. Để các ý tưởng hay có thể đi xa hơn, ngoài nỗ lực của ban tổ chức cũng rất cần sự chung tay góp sức của các nguồn lực xã hội".

Ông Trịnh Văn Hào - (giám đốc marketing Công ty cổ phần Tập đoàn Thiên Long)

Khởi động chương trình Tri thức trẻ vì giáo dục năm thứ 4

TTO - Sáng nay 2-5 tại Hà Nội, Trung ương Đoàn, Bộ Giáo dục và Đào tạo, báo Tuổi Trẻ phối hợp Công ty cổ phần Tập đoàn Thiên Long chính thức phát động chương trình Tri thức trẻ vì giáo dục năm 2019.

HÀ THANH

Read more »